4.23 Taken gebaseerd op het gebruik

Het is een goede gewoonte dat de notaris bij een juridische fusie een aantal administratieve taken die zijn opgedragen aan (bestuurders van de) fuserende vennootschap op zich neemt. Gedacht kan worden aan inschrijving van de fusie bij het handelsregister waaronder indien van toepassing ook begrepen het in- en uitschrijven van bestuurders en commissarissen, het doen van opgave aan het kadaster van de overgang (onder algemene titel) van registergoederen en het bijwerken van het aandeelhoudersregister.

De verplichting tot het doen van opgave aan de diverse registers is verankerd in de fusiewetgeving en is terug te vinden in de leden 3 en 4 van artikel 318.1 Deze leden maken een onderscheid in inschrijving in het handelsregister waar elke gefuseerde vennootschap is ingeschreven en (beheerders van) andere openbare registers waarin overgang van rechten of de fusie kan worden ingeschreven.

Bij een grensoverschrijdende fusie kan de verplichting leiden tot moeilijkheden bij de uitvoering daarvan. Een vraag die opkomt, is of onder 'handelsregister' ook zou moeten worden verstaan de buitenlandse registers waar de verdwijnende vennootschappen zijn ingeschreven. Als dat niet zo is dan vallen die registers in ieder geval onder 'andere openbare registers waarin (...) de fusie kan worden ingeschreven.'

Beantwoording van de vraag lijkt niet relevant nu de wetgever de verkrijgende vennootschap en de notaris te hulp is geschoten in artikel 333j: 'De beheerder van het handelsregister waar de verkrijgende rechtspersoon is ingeschreven, doet onverwijld na de inschrijving van de fusie mededeling aan de registers bedoeld in artikel 333e waar de verdwijnende vennootschappen staan ingeschreven.'

Met dit artikel is artikel 13 Richtlijn GOF geïmplementeerd.

De Richtlijn GOF lijkt geen andere eisen te stellen dan in artikel 333j zijn neergelegd. Toch roept de combinatie van de artikelen 318 leden 3 en 4 en artikel 333j een aantal vragen op omtrent wie wat moet doen.

Artikel 318 lid 3 schrijft voor dat bij het handelsregister waar elke gefuseerde rechtspersoon staat ingeschreven een afschrift van de fusieakte met de voetverklaring wordt neergelegd. Als onder 'handelsregister' mede wordt verstaan de buitenlandse registers waar de verdwijnende buitenlandse vennootschappen staan ingeschreven dan wordt aan dat vereiste door de 'mededeling' van de kamer van koophandel niet voldaan en blijft die taak rusten op de verkrijgende vennootschap. Wanneer de buitenlandse registers niet vallen onder het begrip 'handelsregister' van lid 3 maar onder het begrip 'andere openbare registers waarin (...) de fusie kan worden ingeschreven' van lid 4 geldt die verplichting niet. De laatste lezing kan de enige juiste zijn. Het handelsregister is het Nederlandse register en geen ander.2

Niet duidelijk is wie zorg draagt voor de inschrijving van overgang van buitenlandse goederen waarvan de gerechtigdheid blijkt uit openbare registers. De verplichting tot het doen van opgave aan (beheerders van) 'andere openbare registers waarin overgang van rechten of de fusie kan worden ingeschreven' behoort op grond van artikel 318 lid 4 tot de taak van de verkrijgende vennootschap. Die taak wordt niet overgenomen door een ander. Ook niet op grond van artikel 333j. Nu de bepaling van 318 lid 4 niet buiten toepassing verklaard is bij een grensoverschrijdende fusie blijft die taak berusten bij de verkrijgende vennootschap. De notaris die betrokken is bij de fusie en normaliter de opgave en inschrijving voor zijn rekening neemt dient hierop bedacht te zijn. Het ligt voor de hand dat hierover overleg plaatsvindt met derden die bekend zijn met de wijze van het doen van de opgave en de inschrijving.