8.2.2.2 De gebeurtenissen bij Yarden

In het geval van Yarden heeft, zoals uit het onderstaande blijkt, het toepassen in juli 2019 van een en bloc-clausule bij natura-uitvaartverzekeringen “de weg vrij gemaakt” voor de overname van Yarden door Dela.

Op 1 juli 2019 heeft Yarden de polishouders met een natura-uitvaartverzekering laten weten dat vanaf 1 januari 2020 de jaarlijkse kostenstijgingen van de producten en diensten voor eigen rekening van de polishouder zouden komen. Voor deze wijziging van de voorwaarden maakte Yarden gebruik van de daarin opgenomen en bloc-clausule.2 De directie van Yarden nam op 22 augustus 2018 het standpunt in dat de omzetting (met gebruikmaking van en bloc-clausules) van naturapakketpolissen naar een sommenpolis in 2007 niet rechtsgeldig had plaatsgevonden. Yarden moest daardoor een fors aantal polissen in haar cijfers weer aanmerken als naturapakketpolissen. Dit had negatieve consequenties voor de solvabiliteit.3 Yarden liet op 26 november 2018 aan DNB weten dat het solvabiliteitskapitaalvereiste (Solvency Capital Requirement of ‘SCR’) en het minimumkapitaalvereiste (Minimum Capital Requirement of ‘MCR’) ver onder de wettelijke ondergrens van 100% waren gedaald.4 DNB heeft op dezelfde dag per brief aan Yarden verzocht om een herstelplan op te stellen, dat erin voorzag dat Yarden op 26 mei 2019 weer zou voldoen aan de solvabiliteitseisen. Yarden vermeldde in dit herstelplan ook het inroepen van de en bloc-clausule als maatregel.5 Dit was echter niet de enige maatregel die Yarden heeft genomen. Yarden heeft het vermogen van het gelieerde uitvaartbedrijf ingebracht in het verzekeringsbedrijf en heeft een dividendstop, een verkoopstop van koopsompolissen en “rebalancing” toegepast en heeft nieuwe productie afgeremd.6 Het toepassen van de en bloc-clausule had betrekking op circa 390.000 natura-uitvaartverzekeringen. In het Financieele Dagblad van 3 juli 2019 wordt naar aanleiding van de aan de polishouders verzonden brieven opgemerkt dat Yarden daardoor de weg heeft vrijgemaakt voor een overname.7 Een aantal verzekeringnemers heeft echter bezwaar gemaakt tegen het beroep op de en bloc-clausule, hetgeen leidde tot procedures bij de Geschillencommissie Financiële Dienstverlening en gerechtelijke procedures.

De Geschillencommissie Financiële Dienstverlening heeft vervolgens in meerdere uitspraken geoordeeld dat Yarden voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat de beperking van de rechten van polishouders noodzakelijk was om weer te kunnen voldoen aan de wettelijke solvabiliteitseisen. Daarmee werd een afwikkeling of een faillissement voorkomen, in welke situatie de polishouders zeer waarschijnlijk slechter af zouden zijn. De geschillencommissie vond onder die uitzonderlijke omstandigheden het inroepen van de maatregel naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar.8

Op 11 september 2020 oordeelt de Kantonrechter van de Rechtbank Midden-Nederland9 in kort geding dat Yarden uitvoering moet geven aan de verplichtingen uit de natura-uitvaartverzekeringen zoals deze golden voor 1 juli 2019 totdat de bodemrechter verder heeft beslist. Hij motiveert dit door te stellen dat het gelet op de gegeven omstandigheden niet op voorhand valt uit te sluiten dat de bodemrechter het gebruik van de en bloc-clausule, ondanks de precaire financiële positie van Yarden, in de gegeven situatie als in strijd met de redelijkheid en billijkheid maatschappelijk onaanvaardbaar acht. Dela laat in een persbericht van 29 september 2020 weten dat de onzekerheid die door de uitspraak is ontstaan over de rechtmatigheid van het gebruik van de en bloc-clausule nog jaren kan duren en dat Dela heeft besloten “om die onzekerheid niet af te wachten”. De uitspraak van de kantonrechter over de en bloc-clausule was dus een belangrijke reden voor het stopzetten van de onderhandelingen over een overname van Yarden door Dela.10 Yarden moest door die uitspraak immers technische voorzieningen aanhouden waaruit ook de jaarlijkse kostenstijgingen van de producten en diensten konden worden betaald.

Op 1 december 2020 beslist het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden11 in het hoger beroep van dit kort geding dat er bij Yarden sprake is van zeer bijzondere omstandigheden. Het gerechtshof oordeelde dat de negatieve gevolgen van het inroepen van de en bloc-clausule relatief gering zijn, en in het niet vallen bij de negatieve gevolgen van een faillissement van Yarden. Gelet hierop vond het gerechtshof het voldoende aannemelijk dat de bodemrechter zal oordelen dat het beroep van Yarden op de en bloc-clausule niet naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.12 Het gerechtshof vernietigt het vonnis van de kantonrechter en wijst de vorderingen van de polishouders alsnog af.

Op 30 april 2021 bericht het Financieele Dagblad dat Yarden voor de tweede keer in korte tijd in financiële nood is. Yarden zoekt daarom met spoed weer naar een nieuwe eigenaar. Yarden en Dela zijn daarom opnieuw met elkaar in gesprek.13

Op 5 mei 2021 publiceert Dela een persbericht om aan te kondigen dat Dela Yarden zal overnemen.14 Uit het persbericht blijkt dat partijen geen overeenstemming hadden kunnen bereiken zonder de uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.15 Dela heeft volgens hetzelfde persbericht toegezegd dat bij overlijden in de komende tien jaar nabestaanden voor wat betreft de dekking van de natura-uitvaartverzekeringen waarbij de en bloc-clausule werd toegepast niets hoeven bij te betalen als zij gebruik maken van het eigen uitvaartbedrijf. Er wordt tevens een voorziening van EUR 1.000.000 gevormd voor schrijnende gevallen.

Vervolgens is op 8 juni 2021 de advertentie zoals bedoeld in art. 3:119 lid 1 Wft in de Staatscourant gepubliceerd waarmee een verzettermijn van 30 dagen startte voor polishouders. Yarden kondigde aan voornemens te zijn alle overeenkomsten van levensverzekering die behoren of behoord hebben tot de portefeuille van Yarden “gesloten in de branche(s) levensverzekeringen en natura uitvaartverzekeringen” over te dragen aan DELA Natura- en levensverzekeringen N.V.16 DELA Holding N.V. verwierf op 2 augustus 2021 alle aandelen in Yarden Holding B.V.17 Yarden plaatste op 5 augustus 2021 de advertentie in de Staatscourant zoals bedoeld in art. 3:120 lid 1 Wft waarin werd gemeld dat de overdracht op 4 augustus 2021 heeft plaatsgevonden.18 Volgens de advertentie had DNB op 26 juli 2021 instemming verleend voor de portefeuilleoverdracht.

Uit de gebeurtenissen bij Yarden valt dus al met al af te leiden dat de toepassing van een en bloc-clausule die is opgenomen in de polisvoorwaarden, om te korten op de rechten van polishouders, mogelijk uitkomst kan bieden om “de weg vrij te maken” voor een overname van de verzekeringsportefeuille door een wel solvabele verzekeraar mocht er zich onverhoopt een situatie voordoen van een verzekeraar die dreigt failliet te gaan. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde ten aanzien van de toepassing van de en bloc-clausule bij Yarden dat de negatieve gevolgen van het inroepen van de en bloc-clausule relatief gering waren, en in het niet vielen bij de negatieve gevolgen van een faillissement van Yarden.19