4.4.2.4 De vrijheid van ondernemerschap

De vrijheid van ondernemerschap is een noviteit uit het Handvest.1 Het grondrecht, vastgelegd in art. 16, heeft een ruim toepassingsbereik en omvat onder meer de contractsvrijheid en de vrijheid om economische en handelsactiviteiten uit te oefenen.2 Het Hof van Justitie heeft in de loop der jaren diverse vormen van inmenging onder de reikwijdte van art. 16 Handvest gebracht.3 De vrijheid van ondernemerschap geeft ondernemingen het recht om, binnen de grenzen van de aansprakelijkheid voor eigen handelingen, vrij te beschikken over hun beschikbare economische, technische en financiële middelen.4 Het Hof heeft herhaaldelijk benadrukt dat de vrijheid van ondernemerschap geen absolute gelding heeft, maar in relatie tot haar sociale functie moet worden beschouwd.5 Hierdoor kunnen beperkingen op de uitoefening van economische activiteiten om redenen van algemeen belang op diverse manieren worden gesteld.6

Vrijheid van ondernemerschap en intellectuele eigendom. De vrijheid van ondernemerschap oefent op verschillende manieren invloed uit op het intellectuele-eigendomsrecht. Zo kan een rechterlijke maatregel ter handhaving van een intellectueel-eigendomsrecht vanwege de kosten of complexiteit ervan de uitoefening van bedrijfsactiviteiten bemoeilijken.7 Aan de andere kant kan ook de rechthebbende een beroep doen op art. 16 Handvest. Een voorbeeld is de zaak Sky Österreich, waarin het Hof van Justitie zich boog over de rechtmatigheid van een bepaling uit de Richtlijn Audiovisuele mediadiensten. Deze bepaling verplichtte lidstaten om omroeporganisaties het recht te geven om korte fragmenten uit te zenden van uitzendingen tegen betaling van een (minimale) onkostenvergoeding aan de rechthebbende. Het Hof stelde vast dat de betrokken regel inderdaad een beperking opleverde van art. 16 Handvest, nu de houder van exclusieve televisie-uitzendrechten niet kon kiezen met welke televisieomroeporganisaties hij zou contracteren en evenmin welke prijs hij zou willen ontvangen. Na een grondige evenredigheidstoets concludeerde het Hof dat de regeling een rechtvaardig evenwicht tot stand bracht tussen de betrokken grondrechten.8