6.3 Individuele anbi-beschikkingen, groepsbeschikkingen en convenanten

De instelling moet door de belastinginspecteur als anbi zijn aangemerkt (art. 5b, lid 1, onderdeel a, onder 5^e AWR). Daartoe moet de instelling vooraf een verzoek indienen door een ingevuld aanvraagformulier te sturen naar het anbi-team.1 Als de instelling aan de anbi-vereisten voldoet, ontvangt ze een voor bezwaar vatbare individuele anbi-beschikking.

De inspecteur kan – al dan niet op verzoek – een categorie instellingen of een groep met elkaar verbonden instellingen bij een voor bezwaar vatbare beschikking aanmerken als anbi’s: de zogenoemde groepsbeschikking of gemeenschappelijke aanwijzing (art. 5b, lid 6 AWR jo. art. 1e Uitv.reg. AWR 1994). Bij de aanvraag groepsbeschikking moeten in een bijlage bepaalde gegevens van alle tot die groep behorende instellingen worden vermeld, zodat de inspecteur op basis daarvan elk van die instellingen afdoende kan identificeren (art. 1e, lid 1 Uitv.reg. AWR 1994).2 Elk van die instellingen moet afzonderlijk aan alle anbi-voorwaarden voldoen; anders wordt ze niet in de groepsbeschikking opgenomen (art. 1e, lid 2 Uitv.reg. AWR 1994). Intrekking van de anbi-status kan voor elke instelling van de groepsbeschikking afzonderlijk plaatsvinden, zodat de overige tot de categorie of groep behorende instellingen daarvan geen hinder ondervinden.3 Dit kan vanaf het tijdstip waarop de instelling niet meer voldoet aan de anbi-vereisten en met terugwerkende kracht tot een voor de dagtekening van de intrekking gelegen datum (art. 1e, lid 3 Uitv.reg. AWR 1994).

Van de in totaal 113 groepsbeschikkingen zijn er volgens het anbi-team 67 religieuze groepsbeschikkingen (ruim 59 procent). Het anbi-team kan niet aangeven om welke 46 niet-religieuze groepsbeschikkingen het gaat.4 De 67 religieuze groepsbeschikkingen omvatten de 31 groepsbeschikkingen die onder het hierna te bespreken CIO-convenant vallen.5 Er zijn dus 36 religieuze groepsbeschikkingen buiten het CIO-convenant. Het anbi-team kan niet aangeven welke groepsbeschikkingen dat zijn.6 Wel meldt het anbi-team dat ook groepsbeschikkingen zijn afgegeven voor geloofsgemeenschappen met de rechtsvormen stichting en vereniging, maar het kan geen cijfers leveren van het aantal groepsbeschikkingen per rechtsvorm. Er zijn volgens het anbi-team zes groepsbeschikkingen voor levensbeschouwelijke instellingen7 afgegeven maar geen enkele voor spirituele instellingen.8 Op mijn vraag of er ooit aanvragen voor spirituele groepsbeschikkingen zijn geweest of dat de aanvragen zijn afgewezen, kan het anbi-team geen antwoord geven.9 Daarnaast blijkt de Belastingdienst ook voor instellingen in de andere anbi-categorieën een groepsbeschikking te hebben afgegeven, zoals Aedes, de vereniging van woningcorporaties.10 Toch blijft de groepsbeschikking typerend voor religieuze instellingen – ruim 59 procent van de in totaal 113 groepsbeschikkingen zoals hiervoor vermeld – en dan vooral voor de rechtsvorm kerkgenootschap.