4.5.5.3 Beschouwing en aanbeveling ten aanzien van dispensatiebeleid

Naar aanleiding van het voorgaande beveel ik aan als onderdeel van het Toetsingskader AVV de ondernemings-cao en de algemeen verbindend verklaarde cao wel inhoudelijk te vergelijken. Zo wordt de proportionaliteit gewaarborgd van het arbeidsvoorwaardenbeleid dat op basis van de ondernemings-cao zal worden toegepast en wordt mijns inziens ook meer recht gedaan aan het beoogde doel en effect van algemeen verbindend verklaren. Volgens het Toetsingskader is het doel het ondersteunen en beschermen van het maken van collectieve afspraken door sociale partners met als beoogd effect concurrentie op arbeidsvoorwaarden door onderbieding door niet gebonden werkgevers en werknemers te voorkomen.1 Inhoudelijke weging van de arbeidsvoorwaardenpakketten uit beide cao’s verkleint de kans dat de ondernemings-cao concurrentie op arbeidsvoorwaarden veroorzaakt. Historische beschouwingen van dispensatieverzoeken laten zien dat in veel gevallen de reden voor een dispensatieverzoek voor een ondernemer met een eigen cao veelal gelegen zal zijn in het feit dat hij op grond van de algemeen verbindend verklaarde cao aan de werknemer ‘betere’ – voor hem vaak duurdere en minder flexibele – arbeidsvoorwaarden zou moeten bieden.2 Als echter blijkt dat het arbeidsvoorwaardenpakket uit de ondernemings-cao geen verslechtering oplevert – en de verzoeker aan het criterium van ‘specifieke bedrijfskenmerken’ voldoet – lijkt het verlenen van dispensatie het meest in lijn met het doel van het ondersteunen en beschermen van het maken van collectieve afspraken door sociale partners. Bruins en Jacobs merkten op dat de keuze tussen een streng dispensatiebeleid en een ruim dispensatiebeleid een sociaal-politieke keuze is. Daarbij moet de wetgever een afweging maken tussen enerzijds het ondersteunen van de collectieve onderhandelingspositie van de gevestigde bonden, die vaak bij bedrijfstak-cao’s een rol spelen, en anderzijds het respecteren en faciliteren van collectieve onderhandelingsvrijheid van nieuwe, kleinere bonden, die doorgaans bij ondernemings-cao’s betrokken zijn.3 Het huidige beleid, zonder inhoudelijke weging, wordt door hen te streng bevonden. Zij pleiten ervoor om uitzondering van de algemeen verbindend verklaarde cao toe te staan als na een arbeidsvoorwaardelijke pakketvergelijking blijkt dat de ondernemings-cao van de dispensatieverzoeker gelijkwaardig is.4