3.4.3 De reikwijdte van de formele rechtskracht

De leer van de formele rechtskracht komt erop neer dat de burgerlijke rechter uitgaat van de rechtmatigheid van een besluit dat niet is vernietigd, herroepen of ingetrokken. Vanuit haar oorsprong heeft de formele rechtskracht dus betrekking op besluiten en in principe niet op andere overheidshandelingen, zoals feitelijk handelen.1 Onder omstandigheden kan de formele rechtskracht van een besluit zich echter tevens uitstrekken tot handelingen die zijn verricht in het kader van de voorbereiding van het nemen van een besluit door een bestuursorgaan. In dit verband kan worden gedacht aan allerlei inlichtingen, mededelingen, toezeggingen, onderzoeken, ontwerpbesluiten en processuele handelingen.2 Uit de jurisprudentie kan worden afgeleid dat een vordering die is gebaseerd op onrechtmatige voorbereidingshandelingen, waaronder het verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie voorafgaand aan een besluit, soms afstuit op de formele rechtskracht. Dit is echter niet het geval indien het geven van inlichtingen onafhankelijk van de inhoud van het besluit onrechtmatig is. Hierbij speelt een belangrijke rol of de informatieverstrekking direct of indirect door de bestuursrechter kan worden getoetst.3 Deze lijn in de rechtspraak is ontwikkeld door de Hoge Raad in een reeks arresten. Deze arresten worden hierna uitgebreid besproken. Dit is noodzakelijk voor een goed begrip van het leerstuk, en daarnaast omdat in de volgende hoofdstukken veelvuldig zal worden teruggegrepen op deze arresten.