1.2.4 Bestuurlijke boetes en OM-afdoening

Er is gebroken met de gedachte dat binnen het stelsel van het strafrecht alleen rechters sancties kunnen opleggen (Corstens, 2014: 5-6). De wens de belasting van de strafrechtspleging te verminderen heeft er al aan het einde van de jaren 1980 toe geleid dat een groot aantal verkeersovertredingen is ‘gedecriminaliseerd’. Dit zijn sindsdien geen strafbare feiten meer, maar gedragingen waarop administratieve sancties zijn gesteld. Niet langer de kantonrechter, maar de politie is bevoegd deze ‘bestuurlijke boetes’ op te leggen, op grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (WAHV; in de wandelgang vaak de Wet Mulder genoemd, naar de bedenker Lex Mulder).

Sinds 2008 kan gebruik worden gemaakt van de strafbeschikking. Voortbouwend op de met de WAHV opgedane ervaringen, is met de Wet OM-afdoening mogelijk gemaakt dat een officier van justitie voor overtredingen en voor misdrijven waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat, een strafbeschikking kan uitvaardigen. Met zo’n strafbeschikking kan maximaal 180 uur taakstraf worden opgelegd, een geldboete, een onttrekking aan het verkeer, een verplichting tot betaling aan de staat van geld ten behoeve van het slachtoffer of een ontzegging van de bevoegdheid een motorrijtuig te besturen van maximaal 6 maanden. De strafbeschikking kan tevens inhouden dat de verdachte zich aan bepaalde aanwijzingen van de officier van justitie moet houden. Ook opsporingsambtenaren en met een publieke taak belaste lichamen en personen kunnen onder omstandigheden een strafbeschikking opleggen. Daarbij gaat het (nogmaals) om sancties die van oudsher in het strafrecht waren geregeld.