3.3.2.2 De spelers: belastingplichtige, inspecteur en belastingrechter

Tot 1998 vloeide de fiscale boete of verhoging in het belastingrecht zoals eerder opgemerkt rechtstreeks voort uit de wet. De inspecteur had vervolgens de bevoegdheid om de verhoging geheel of gedeeltelijk kwijt te schelden.1 Met ingang van 1998 ligt de bevoegdheid tot het opleggen van een bestuurlijke boete rechtstreeks in handen van de inspecteur.

In de jaren ‘80 van de vorige eeuw is komen vast te staan dat de werkwijze waarbij zonder rechterlijke tussenkomst een fiscale boete wordt opgelegd, in overeenstemming is met de beginselen van art. 6 EVRM.2 Hierbij geldt wel de voorwaarde dat achteraf een mogelijkheid tot rechterlijke toetsing openstaat. Aan deze voorwaarde wordt sinds het eind van de jaren ‘80 bij de fiscale boetes voldaan.3

Het initiatief om de opgelegde fiscale boete door de belastingrechter te laten toetsen ligt bij de belastingplichtige. De belastingplichtige moet in deze situatie dus actie ondernemen om zijn zaak door de rechter beoordeeld te krijgen. In beginsel gelden voor de toegang tot de rechter in verband met een fiscale boete dezelfde voorwaarden als in verband met een belastingaanslag. Zo is bijvoorbeeld vereist dat voorafgaand aan het beroep een bezwaarschriftprocedure bij de inspecteur is doorlopen en dat tijdig een beroepschrift bij de belastingrechter is ingediend.4 In veruit de meeste gevallen ziet het beroep zowel op de belastingaanslag als op de opgelegde boete.5 De belastingrechter beoordeelt de opgelegde boete aan de hand van het beroepschrift van de belastingplichtige, de op de zaak betrekking hebbende stukken, het verweerschrift van de inspecteur en het onderzoek ter zitting.