5.2.2 De verhouding tussen publiekrecht en privaatrecht in het algemeen

De vraag hoe het publiekrecht zich verhoudt tot het privaatrecht is sinds het einde van de 19^e eeuw steeds meer een discussiepunt geworden in de juridische wetenschap, waarbij aanvankelijk een sterke tegenstelling tussen beide rechtsgebieden werd gezien.1 Daaropvolgend is aan het einde van de 19^e eeuw en in de 20^ste eeuw in de literatuur verwoed gediscussieerd over de verhouding tussen die beide rechtsgebieden. Crijns plaatst terecht een aantal kanttekeningen waardoor die discussie vanuit het juiste perspectief kan worden bezien en die bijdragen aan een beter begrip van de ingenomen (stevig uiteenlopende) standpunten. Hij wijst er ten eerste op dat de discussie veelal is gevoerd in termen van publiekrecht versus privaatrecht, terwijl de ingenomen standpunten welbeschouwd inhoudelijk veelal zien op de wijze waarop het privaatrecht zich verhoudt tot het bestuursrecht. In het navolgende komt eerst die discussie op hoofdlijnen aan bod, omdat dit meer inzicht biedt in het (veranderde) denken over de verhouding tussen de rechtsgebieden publiekrecht en privaatrecht. Een tweede belangrijke vaststelling van Crijns is dat de diverse standpunten in de discussie over de verhouding tussen publiek- en privaatrecht moeten worden bezien tegen de achtergrond van de ontwikkelingen die de betreffende rechtsgebieden in de loop der tijd hebben doorgemaakt. Het privaatrecht was – zowel op het gebied van wetgeving als ten aanzien van de rechtspleging – reeds in een vroeg stadium ontwikkeld, terwijl het bestuursrecht pas in de loop van de 20^ste eeuw tot volle wasdom is gekomen met een eigen codificatie en rechtspleging. 2Ideeën over de verhouding tussen het privaatrecht en het publiekrecht moeten dan ook worden bezien tegen de achtergrond van het positieve recht zoals dat gold op het moment dat die ideeën vorm kregen.

Ter inleiding wijs ik ook op hetgeen Kranenburg naar voren bracht over de juridische zoektocht naar het onderscheid tussen privaat- en publiekrecht. Hij beschreef dat veel auteurs zich eraan hebben gewaagd om deze tegenstelling van een duidelijke inhoud te voorzien en deze precies te formuleren, waaraan hij toevoegt dat de meeste auteurs succesvoller zijn gebleken in kritiek op de standpunten van anderen dan in het formuleren van een werkbare systematische tweedeling.3 Die terechte vingerwijzing laat onverlet dat het waardevol is om de ontwikkeling van de discussie op dit vlak weer te geven, zodat kan worden bezien wat dit meer specifiek betekent voor de verhouding tussen het privaatrecht en het strafrecht. Die nadere duiding draagt bij aan de beantwoording van de vraag hoe de regeling van klachtdelicten zich verhoudt tot het publiekrechtelijke karakter dat aan het strafrecht wordt toegeschreven.

Hierna worden de centrale standpunten in deze discussie die van wezenlijke invloed zijn geweest op het denken over de verhouding tussen het publiekrecht en het privaatrecht op hoofdlijnen weergegeven.