3.5 Afbouwregelingen

Een afbouwregeling is een overgangsmaatregel die bewerkstelligt dat een nieuwe regel voor nader aangeduide gevallen stapsgewijs van toepassing wordt. Zij doet dit door de toepassing van de oude regel langzaam af te bouwen. De afbouwregeling vormt derhalve een materiële regel die qua inhoud aansluit bij de systematiek van de oude regel.

Afbouwregelingen worden zelden getroffen. Een goed voorbeeld van een afbouwregeling vormt de geleidelijke afschaffing van de mogelijkheid om de algemene heffingskorting uit te betalen als bedoeld in art. 8.9 Wet IB 2001. In het coalitieakkoord van het kabinet Balkenende IV was afgesproken dat de uit-betalingsmogelijkheid in twintig jaar zou worden afgeschaft. Teneinde financiele ruimte voor het voortbestaan van de AOW te creëren, is deze termijn uiteindelijk beperkt tot vijftien jaar.1

In de maatschappelijke discussie over de afschaffing van de hypotheekrente-aftrek is van verschillende kanten voorgesteld de huidige regeling af te bouwen gedurende een periode die varieert van vijftien tot dertig jaar.2 Een afbouw-regeling zal dan inhouden dat aftrekbaarheid van rente over de eigenwoning-schuld in box 1 stapsgewijs wordt beperkt.

In het kader van dit onderzoek definieer ik een afbouwregeling als volgt:

Schematisch ziet dit er op het niveau van de wetswijziging als volgt uit:

Een afbouwregeling kan in aanvulling op alle werkingsregels worden getroffen. Wat betreft de gevolgen van werkingsregels kan zij in alle situaties verlichting bieden. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval zullen materieel en maatschappelijk terugwerkende kracht in beginsel evenwel niet kunnen worden voorkomen. In geval van een begunstigende wetswijziging ligt het treffen van een afbouwregeling als belastende overgangsmaatregel niet voor de hand. Hier kom ik in hfdst. 10 op terug.