Einde inhoudsopgave
Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/3.2.8.0
3.2.8.0 Inleiding
Mr. dr. T.A. Cramwinckel, datum 29-07-2022
- Datum
29-07-2022
- Auteur
Mr. dr. T.A. Cramwinckel
- JCDI
JCDI:ADS661620:1
- Vakgebied(en)
Fiscaal bestuursrecht / Algemene rechtsbeginselen en abbb
Belastingrecht algemeen / Algemeen
Belastingrecht algemeen / Organisatie Belastingdienst
Voetnoten
Voetnoten
Belastingdienst, Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2022, p. 13; Meerjarenvisie Belastingdienst 2020-2025; Belastingdienst, Communicatiebeleid 2018-2021, p. 1; Belastingdienst Jaarplan Communicatie 2020, p. 3; Belastingdienst Jaarplan 2021; 3e Voortgangsrapportage Belastingdienst 2020, par. 2.2.
Zie het nieuwsoverzicht in https://www.nu.nl/tag/Belastingdienst (laatstelijk geraadpleegd 25 januari 2022).
Zie over dergelijke ontwikkelingen Belastingdienst Jaarplan 2021, p. 4-5, 8-9, 11; Belastingdienst Jaarplan 2020, p. 40 e.v.; Brief van staatssecretarissen Vijlbrief en Van Huffelen van 15 juli 2020, kenmerk 2020-0000132473; Belastingdienst Jaarplan Communicatie 2020, p. 2.
Belastingdienst Jaarplan 2021, p. 11 (onder verwijzing naar de Fiscale Monitor): ‘Burgers en bedrijven moeten uit kunnen gaan van een betrouwbare Belastingdienst. In 2020 is hun mening over de betrouwbaarheid van onze organisatie minder positief geworden: 47% – tegen 54% in 2019 – vond ons wel betrouwbaar tot helemaal betrouwbaar. De opgave is duidelijk: we moeten en willen die trend weer ombuigen.’
Belastingdienst Jaarplan 2022, p. 6.
Op weg naar de beste Belastingdienst voor Nederland’, Kamerstukken II 2019/2020, 31066, nr. 700; Belastingdienst Jaarplan 2021, p. 8, 11; Belastingdienst, Visie en ambitie dienstverlening 2021, p. 2.
Belastingdienst Jaarplan 2021, p. 11. Op p. 12 wordt toegelicht dat de oorzaken onder andere liggen in verouderde ICT en te ingewikkelde wet- en regelgeving. Bovendien is het ‘doenvermogen’ van burgers niet altijd toereikend. Zie ook Fundamentele Transformatie Dienstverlening Belastingdienst - Knelpuntanalyse 2020 en Handelingsperspectieven voor de fundamentele transformatie van de Belastingdienst 2020; Van Hoeflaken 2021, par. 9; Kamerbrief van staatssecretaris Vijlbrief van 28 september 2021, kenmerk 2021-0000193425.
Belastingdienst Jaarplan Communicatie 2020, p. 2 en p. 3-4; Belastingdienst Jaarplan 2021, o.a. p. 3, 11, 60; Rijksbegroting 2021 (Ministerie van Financiën), Kamerstukken II 2020/2021, 35570 IX, nr. 2, p. 87; Beleidsdoorlichting Dienstverlening Belastingdienst 2020, p. 30; 3e Voortgangsrapportage Belastingdienst, Toeslagen, Douane 2020, p. 5-9. Over vertrouwen en de rol van dienstverlening zie de brief Staatssecretaris van Financiën van 29 juni 2021, nr. 2021-0000126162, V-N 2021/31.17; Rijksbegroting 2022 (Ministerie van Financiën), Kamerstukken II 2021/2022, 35925 IX, nr. 2, p. 11 (en zie p. 21-24), noemt als één van de vier thema’s voor 2022 ‘Belastingdienst op orde: betrouwbaar, benaderbaar en behulpzaam’.
Belastingdienst Jaarplan 2022. Zie ook Rijksbegroting 2022 (Ministerie van Financiën), p. 97.
Hoewel deze periode nog relatief aan het begin staat, zijn de contouren van de communicatieve taakopvatting reeds goed zichtbaar. Ontwikkelingen die de beginperiode van dit decennium bepalen zijn diverse gebeurtenissen die de reputatie van en het vertrouwen in de Belastingdienst hebben geschaad, zoals de Kinderopvangtoeslagaffaire, etnisch profileren, ICT-problematiek en oneigenlijk gebruik van persoonsgegevens.1 De Belastingdienst is voortdurend in de media en in de regel niet in positieve zin.2 Daarnaast spelen in deze periode diverse bestuurlijk-organisatorische ontwikkelingen, zoals de ontvlechting van onderdelen van de Belastingdienst en de COVID-19 pandemie.3 Volgens burgers en bedrijven is de betrouwbaarheid van de Belastingdienst gedaald.4 Uit het Jaarplan 2022 van de Belastingdienst komt goed naar voren hoeveel impact de fouten die aan het licht zijn gekomen hebben op het vertrouwen in de Belastingdienst:
‘Het vertrouwen van de samenleving dat de Belastingdienst zijn maatschappelijke taak zorgvuldig en verantwoordelijk uitvoert, is onder druk komen te staan. Dat merken alle medewerkers. En dat zien we ook terug in de cijfers. Publieksonderzoeken zoals de Fiscale Monitor1 laten zien dat het oordeel van burgers en bedrijven over de Belastingdienst minder positief is geworden. Het vertrouwen in ons ligt op het laagste niveau sinds we meten.’5
Tegelijkertijd spreekt de Belastingdienst de ambitie uit om ‘de beste Belastingdienst voor Nederland te worden’.6 Dienstverlening is een van de belangrijkste terreinen waarop verbetering nodig en ‘urgent’ is.7 Deze context heeft invloed op de communicatiestrategie en de gehanteerde uitgangspunten.
In deze periode wordt de bestaande koers qua communicatie voortgezet, maar er zijn opvallende andere accenten ten opzichte van eerder perioden. In het oog springt de nadruk op begrippen als ‘vertrouwen’, ‘betrouwbaarheid’ en ‘reputatie’.8 Veelzeggend is de titel van het Jaarplan 2022: ‘Bouwen aan vertrouwen’.9
In het licht van de centrale onderzoeksvraag van dit onderzoek is de focus op het vertrouwen in en de betrouwbaarheid van de Belastingdienst een bij uitstek relevante ontwikkeling.