6.5.1 De tweefasentoets

Over de toepassing van X/Gemeente Amsterdam valt op dat een gestructureerde toepassing van de tweefasentoets vaak achterwege bleef.1 De uitleg en kwalificatie van de overeenkomst leek vaak door elkaar te lopen, doordat bij de uitleg daarvan (alvast) werd gereflecteerd op de wijze waarop de gemaakte afspraken zich tot de elementen van artikel 7:610 BW verhielden.2 In sommige uitspraken werd zelfs eerst overwogen of sprake is van een arbeidsovereenkomst, en werd daarna pas overwogen op basis van welke overeengekomen rechten en verplichtingen tot dat oordeel is gekomen.3 In feite vond daar eerst de kwalificatie plaats, en volgde daarna pas de uitleg. Hoewel die keuze ook kan zijn ingegeven vanuit pragmatische overwegingen of ter bevordering van de leesbaarheid van de uitspraak, is dit niet in lijn met het arrest X/Gemeente Amsterdam.4 Verhulp wees er in zijn annotatie bij het arrest X/Gemeente Amsterdam op dat het volledig gescheiden houden van de uitleg- en kwalificatiefase in de praktijk lastig uitvoerbaar zal zijn, doordat in de uitlegfase al enige indicatie zal moeten bestaan van de mogelijke kwalificatie van de overeenkomst, wil men door een strategische contractvormgeving heen kunnen kijken.5 De rechtbank Midden-Nederland overwoog in gelijke zin:

Een enkele rechter wist de twee toetsingsfasen wel gescheiden te houden. Hier wordt verwezen naar een uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant, waarin met behulp van tussenkopjes een helder onderscheid is aanbracht tussen de uitlegfase (‘Vaststelling van de overeengekomen rechten en verplichtingen’) en kwalificatiefase (‘Kwalificatie van de overeengekomen rechten en verplichtingen’), die in de uitspraak ook daadwerkelijk gescheiden zijn gehouden.7 Wel valt op dat het in deze uitspraak niet inzichtelijk is of en hoe de rechter de Haviltex-maatstaf heeft toegepast bij de vaststelling en uitleg van de gemaakte afspraken. Een ‘schoolvoorbeeld’ van de toepassing van X/Gemeente Amsterdam blijft vooralsnog dan ook uit.