5.2.3.4 Geen rol voor de schuldenaar

154. De verdeling van de executie-opbrengst is een conflict tussen de verschillende verhaalsrechten.1 Daarbij speelt de schuldenaar geen rol.

Het belang van de schuldenaar bestaat daarin dat zijn vermogen niet ten onrechte wordt uitgewonnen. Dat kan hij voorkomen door de schuld vrijwillig te voldoen of door zich te verzetten wanneer de verhaalsgerechtigde een executoriale titel probeert te verkrijgen of die ten uitvoer probeert te leggen. Daarbij kan de schuldenaar onder meer het bestaan en de hoogte van het verhaalsrecht betwisten. Wanneer eenmaal vaststaat dat alle gepretendeerde verhaalsrechten daadwerkelijk recht geven op uitwinning van het vermogen van de schuldenaar speelt de verdeling van de executie-opbrengst alleen tussen die verhaalsrechten. De schuldenaar heeft bij de verdeling in beginsel geen belang.2

De schuldenaar speelt bij de verdeling alleen een rol voor zover hem mogelijkerwijs een deel van de executie-opbrengst toekomt. Aan dat belang kan worden tegemoetgekomen door de schuldenaar te zien als een van de schuldeisers bij de verdeling van de executie-opbrengst.3 Dit verklaart dat voor de verdeling van een executie-opbrengst buiten faillissement bij overeenkomst tussen de verhaalsgerechtigden ook de instemming van de schuldenaar of de rechthebbende van het geëxecuteerde goed is vereist.4 Die instemming is vereist omdat de rechthebbende degene is aan wie een eventueel overschot van de executie-opbrengst toekomt. Hij is in zoverre een soort van verhaalsgerechtigde tot het overschot.

155. Omdat de rang van een vordering enkel de verdeling van de executie-opbrengst betreft speelt de rang van een verhaalsrecht niet in de verhouding tussen de verhaalsgerechtigde en de schuldenaar.5 De voorrechten, die bestaan om rangverschil te creëren, illustreren dit. In de woorden van Diephuis, Erasmus, Verstijlen en Fesevur:

Bovendien kwam dit onderlinge karakter van rangorde in het oude Burgerlijk Wetboek tot uitdrukking doordat consequent gesproken werd van de voorrang ‘tusschen de schuldeisers’.10 Uit de woorden ‘onderling’ in artikel 3:277 lid 1 BW en ‘jegens’ in artikel 3:277 lid 2 BW blijkt dat de opvatting van de wetgever op dit vlak niet is veranderd.

Omdat de rang van een verhaalsrecht niet de relatie tussen de schuldeiser en de schuldenaar betreft maar de verhouding tussen de verschillende verhaalsrechten gaat elke uitspraak over de rang van een verhaalsrecht over de relatie tussen verschillende verhaalsrechten.