4.8.3.4 Totstandkoming examencommissies: sinds 2021 ook in het voortgezet onderwijs

In 2021 is de schoolexaminering in het voortgezet onderwijs op verschillende punten versterkt, waaronder door de invoering van de examencommissie.1 Aanleiding hiervoor waren incidenten bij het VMBO Maastricht en het Calvijn College. In beide gevallen werd het Pta niet nageleefd waardoor het schoolexamen achteraf niet afgerond bleek. Hierdoor konden leerlingen na het behalen van de centrale examens toch geen diploma ontvangen. Uit verschillende onderzoeken bleek dat de deugdelijkheid van de schoolexamens onvoldoende was geborgd.2 De onregelmatigheden in de schoolexamens zijn onderzocht door de Commissie ten Dam.3 Zij zag een aantal kwetsbaarheden in de kwaliteitsborging van de schoolexaminering.4 Zo was de aandacht te veel gericht op het centraal examen, waardoor het schoolexamen het karakter kreeg van een reeks tussentoetsen zonder afsluitend karakter. Het schoolexamen was daarnaast vooral een administratief proces geworden zonder sterke keten van kwaliteitsborging. Eén van de aanbevelingen van de Commissie ziet op het instellen van een examencommissie. De Commissie constateert aan de hand van verschillende onderzoeken dat een examencommissie zoals in het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs van belang kan zijn voor een betere kwaliteitsborging van examens.5 De examencommissie moet dan wel goed zijn gepositioneerd, onafhankelijk zijn, voldoende deskundigheid hebben en voldoende tijd, middelen en ondersteuning krijgen. Aan de hand van deze randvoorwaarden zou een examencommissie ingericht moeten worden in het voortgezet onderwijs. Die aanbeveling heeft de wetgever overgenomen. Met de instelling van een examencommissie bij elke school in het voortgezet onderwijs beoogt de wetgever de verdeling van taken en bevoegdheden van de betrokkenen bij de schoolexaminering te verhelderen.6 De examencommissie werd in eerste instantie geregeld in het Eindexamenbesluit VO en is inmiddels opgenomen in de Wvo 2020.7