6.6.2.3 Nietigheid van de “gewone” portefeuilleoverdracht

De CBb-uitspraak van 14 december 2021 heeft echter juist wél gevolgen voor portefeuilleoverdrachten van de ene levensverzekeraar aan een andere levensverzekeraar, zonder dat sprake is van een juridische fusie. Bij portefeuilleoverdrachten wordt aangenomen dat de instemming van DNB in de plaats treedt van de medewerking van polishouders aan het overdragen van de rechten en verplichtingen uit de verzekeringsovereenkomsten. In rechtsoverweging 6.4.4. wordt daar door het CBb ook aan gerefereerd: “In dit stelsel draagt de instemming van (thans) DNB dus mede het karakter van vervangende instemming met de fusie namens de polishouders (…)”. Boshuizen en Jager namen (in 2010) in het boek Verzekerd van toezicht daarom aan dat er in het geval van ontbreken van instemming van DNB sprake is van een nietige portefeuilleoverdracht. Als er geen toestemming is van DNB voor een portefeuilleoverdracht, dan zijn de rechten en verplichtingen uit de verzekeringsovereenkomsten niet op geldige wijze overgedragen aan de verkrijgende verzekeraar. Een dergelijke redenering is in juridische literatuur1 opgenomen voor het geval dat een portefeuilleoverdracht plaatsvindt zonder dat toestemming van DNB is verkregen. Het komt mij voor dat hetzelfde geldt als die toestemming van DNB in een bestuursrechtelijke procedure met terugwerkende kracht herroepen wordt.2 Naar mijn mening is dat het geval door de toepassing van art. 3:40 lid 2 BW.3 Er is dan immers gehandeld in strijd met het in art. 6:159 BW bepaalde. In het geval dat de toestemming wordt herroepen, dan was voor de portefeuilleoverdracht de medewerking van de polishouders noodzakelijk geweest. Die medewerking is niet gevraagd. De portefeuilleoverdracht is daardoor nietig. Kortom, de uitspraak van het CBb van 14 december 2021 betekent dat polishouders bestuursrechtelijk kunnen opkomen tegen het instemmingsbesluit van DNB. Bij een portefeuilleoverdracht leidt aantasting van het instemmingsbesluit tot nietigheid van de portefeuilleoverdracht.