Einde inhoudsopgave
Rechten van polishouders bij portefeuilleoverdracht, juridische fusie en juridische splitsing door verzekeraars (O&R nr. 148) 2024/8.2.2.4
8.2.2.4 Conclusie
mr. A.M.M. Menken, datum 01-01-2024
- Datum
01-01-2024
- Auteur
mr. A.M.M. Menken
- JCDI
JCDI:ADS949774:1
- Vakgebied(en)
Verzekeringsrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 1 december 2020, ECLI:NL:GHARL:2020:9903 (Yarden).
De Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam 24 augustus 2021, ECLI:NL:GHAMS:2021:2592(schadeloosstelling overdracht aandelen Conservatrix) stelt in deze tussenbeschikking met betrekking tot het destijds niet gebruiken van de en bloc-clausule: “Een redelijk handelend koper zal tot uitgangspunt nemen dat toepassing van de en bloc clausule geen begaanbare weg is om aandeelhouderswaarde te creëren. In het algemeen geldt dat het binnen het stelsel van de Wft niet past dat de rechten van polishouders worden beperkt ten behoeve van de aandeelhouders als verschaffers van risicodragend kapitaal. Bovendien had DNB in haar brieven van 13 januari 2015 en 17 februari 2015 (zie 2.13 en 2.16) duidelijk gemaakt dat zij afwijzend stond tegenover toepassing van de en bloc clausule. Voorts zou onzeker zijn of toepassing van de en bloc clausule in rechte stand zou houden indien polishouders daartegen zouden opkomen. De Ondernemingskamer verwijst voorts naar hetgeen zij hierboven onder 3.20 heeft overwogen.” (r.o. 3.43).Uit de woorden “uitgangspunt” en “In het algemeen” valt af te leiden dat het in een andere situatie van een verzekeraar in moeilijkheden wel degelijk te rechtvaardigen zou kunnen zijn om gebruik te maken van een en bloc-clausule.Aldus ook procureur-generaal Assink in zijn conclusie voor de Hoge Raad. Zie met name punt 3.49.1 Concl. B.F. Assink, ECLI:NL:PHR:2022:995, bij HR 2 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:839(schadeloosstelling overdracht aandelen Conservatrix): “De OK stelt immers voorop dat “[i]n het algemeen” geldt dat het binnen het stelsel van de Wft niet past dat “de rechten van polishouders worden beperkt ten behoeve van de aandeelhouders als verschaffers van risicodragend kapitaal”. Met deze overweging, die uitgaat van zo’n beperking zonder deze toe te spitsen op de situatie van Conservatrix N.V., brengt de OK kenbaar tot uitdrukking ter zake te redeneren niet vanuit een onwrikbare regel, maar vanuit een uitgangspunt waarop onder omstandigheden een uitzondering mogelijk is. Ik lees daarin niet dat volgens de OK (het stelsel van) de Wft verbetering van de solvabiliteit door middel van toepassing van de en bloc-maatregel niet kan toestaan ook al gaat dat gepaard met aanvullende maatregelen ter verbetering van de solvabiliteit. (…).” Hij gaat in punt 3.36 tot en met 3.40 en in punt 3.46 tot en met 3.50 van zijn conclusie in op de betogen van Conservatrix Groep SARL over de en bloc-clausule. HR 2 juni 2023, ECLI:NL:HR:2023:839(schadeloosstelling overdracht aandelen Conservatrix) gaat daar niet meer op in. Het ging hier om cassatie met betrekking tot de genoemde tussenbeschikking. Niet uit te sluiten is dus dat er in het vervolg van de procedure toch nog meer aandacht aan de en bloc-clausule wordt besteed.
Bij een verzekeraar die niet meer kan voldoen aan de solvabiliteitseisen en daardoor in zijn voortbestaan wordt bedreigd, kan een overname van de verzekeringsportefeuille door een verzekeraar “die er beter voor staat” een uitweg uit de problemen zijn. Mogelijk zijn er echter geen geïnteresseerde partijen, omdat er elementen zijn in verzekeringsvoorwaarden van de verzekeraar die in moeilijkheden verkeert waardoor het voor geen enkele partij verantwoord is deze over te nemen. Indien er een en bloc-clausule in die verzekeringsvoorwaarden is opgenomen, zou de verzekeraar dan kunnen besluiten daar een beroep op te doen. Een en bloc-clausule is een clausule op grond waarvan de verzekeraar de voorwaarden van een groep (soortgelijke) verzekeringen in één keer tussentijds kan wijzigen. De rechter zal onder die omstandigheden een beroep door polishouders op de beperkende werking van de maatstaven van redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 lid 2 BW) of misbruik van bevoegdheid (art. 3:13 BW) waarschijnlijk niet toewijzen. Dit valt met name af te leiden uit de uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden1 van 1 december 2020 inzake Yarden. Het gebruik van de en bloc-clausule door Yarden maakte “de weg vrij” voor een overname door Dela.
Voorafgaand aan het faillissement van Conservatrix is ook jarenlang de vraag aan de orde geweest of er al dan niet gebruik zou worden gemaakt van de en bloc-clausule die in een deel van de verzekeringsvoorwaarden was opgenomen. In dat geval zijn uiteindelijk bij de portefeuilleoverdracht die ná het faillissement plaatsvond alle polisvoorwaarden gewijzigd op grond van een machtiging van de Rechtbank Amsterdam. Hetgeen in jurisprudentie over het eventueel vaststellen van een aanvullende schadeloosstelling te betalen door de Staat der Nederlanden in verband met het toepassen van de toenmalige overdrachtsregeling bij Conservatrix wordt opgemerkt over het niet gebruiken van de en bloc-clausule voorafgaand aan de toepassing van de overdrachtsregeling, staat overigens niet in de weg aan het toepassen van de en bloc-clausule in een eventuele toekomstige situatie waarin een verzekeraar in zijn voortbestaan wordt bedreigd terwijl een overname een uitweg uit de problemen zou kunnen zijn.2
Voor een verzekeraar die niet in financiële moeilijkheden verkeert, is gebruik maken van de en bloc-clausule om de verzekeringsportefeuille aantrekkelijker te maken voor een koper juridisch geen optie.