5.2.1.3 Twee vormen van het eerste gehoor

Het eerste gehoor kan twee vormen aannemen, dat van een normaal eerste gehoor, of dat van een verificatiegehoor. In een normaal eerste gehoor stelt de medewerker alle vragen die nodig zijn om de informatie te verzamelen voor de hierboven genoemde feiten die op basis van dit gehoor moeten worden vastgesteld. Bij een verificatiegehoor controleert de hoormedewerker slechts of de informatie die tijdens het eerder afgenomen ‘aanmeldfasegehoor’ is verzameld klopt en of de asielzoeker tijdens de RVT nieuwe documenten heeft verzameld of anderszins aanvullende informatie wenst te overleggen. Het verificatiegehoor werd tijdens mijn onderzoeksperiode uitsluitend in Ter Apel gebruikt en was daar recent ingevoerd.1

Zoals de hierboven aangehaalde medewerker vertelt, wordt het aanmeldgehoor (door IND-medewerkers soms ook aanmeldfasegehoor genoemd) bij iedere asielzoeker bij het indienen van de asielaanvraag afgenomen. Dit gehoor is bedoeld om te onderzoeken of een ander land op grond van de Dublinverordening verantwoordelijk is voor de behandeling van de asielaanvraag. Een aanmeldgehoor blijft achterwege als de grensprocedure wordt gevolgd, zoals op Schiphol. Sommige asielzoekers moeten voorafgaand aan het aanmeldgehoor een uitgebreid formulier invullen. Als dat het geval is, wordt na de RVT in plaats van een normaal eerste gehoor een verificatiegehoor gehouden. Hieronder legt een medewerker uit wat het verschil is tussen de twee gehoren:

Het verificatiegehoor is volgens mijn respondenten ingevoerd om in de tijd van de hoge asielinstroom uit Syrië het eerste gehoor sneller te kunnen afronden. Anders dan daarvoor gebruikelijk was, namen medewerkers gedurende mijn onderzoeksperiode soms twee gehoren af op één dag.

Niet iedere medewerker is voorstander van de werkwijze met het verificatiegehoor. Onderstaande medewerker lijkt zich vooral zorgen te maken over de zorgvuldigheid van de informatieverzameling tijdens de aanmeldfase. De asielzoeker is dan nog niet voorgelicht over het doel van de procedure. Daarnaast hebben ze vaak een lange, zware reis achter de rug:

Ook de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) wijst op de risico’s van het gebrek aan voorlichting voorafgaand aan het aanmeldgehoor. De informatie die daarin wordt verzameld kan worden gebruikt met een ander doel dan een mogelijke Dublinclaim, namelijk als basis voor de beoordeling van de geloofwaardigheid van het asielrelaas.5 Als de asielzoeker tijdens het aanmeldgehoor iets anders verklaart dan tijdens het eerste of nader gehoor, kan dit een IND-medewerker immers aanleiding geven om te twijfelen aan de geloofwaardigheid van zijn verklaringen. Dit brengt volgens de ACVZ de vertrouwensband tussen asielzoeker en de IND-medewerker in gevaar aangezien de asielzoeker op dat moment nog niet is voorgelicht over het doel van de informatieverzameling. Dit kan weer gevolgen hebben voor hun samenwerking op het gebied van de feitenverzameling. Daarnaast is de werkwijze volgens de ACVZ in strijd met de voorlichtingsplicht. Als de IND het aanmeldgehoor wil gebruiken voor andere doelen dan een Dublingehoor, dan moet de asielzoeker hierover immers vooraf worden voorgelicht.