8.5 Wat wordt door wie meegelezen?

In vrijwel alle gevallen gebeurt het meelezen door ervaren rechters. Slechts twee van de 47 respondenten vermeldden dat ook afdelingsstarters conceptuitspraken meelezen. Zes respondenten lieten uit zichzelf weten dat naast rechters ook ervaren juridische ondersteuners meelezen. Deze aantekening sluit aan bij een, blijkens hun antwoorden, onder respondenten breder levend gevoel dat ook ervaren juridische ondersteuners zeer wel mee kunnen lezen. Als een dergelijke medewerker samen met een rechter een uitspraak maakt, dient dat volgens deze respondenten ook als meelezen te worden beschouwd.

Meelezen kan uitsluitend de uitspraak betreffen, die zo voornamelijk op feitelijke en juridische consistentie en begrijpelijkheid wordt gecontroleerd, maar kan ook het hele dossier betreffen, zodat tevens de gemaakte keuzes ter toetsing staan. Volgens Den Tonkelaar vindt een dergelijke intensieve toetsing plaats als de meelezer tegen iets onbegrijpelijks aanloopt, de weergave van een betoog wil checken of op een andere wijze bij de stukken te rade moet gaan, en wanneer de concipiënt vraagt speciale aandacht aan een onderdeel te geven. Ippel & Heeger-Hertter merken op dat alleen intensief wordt meegelezen als de concipiënt daarom vraagt.1

Op de vraag welke stukken bij het meelezen worden betrokken, antwoordden alle respondenten: in elk geval altijd de conceptuitspraak. Het dossier wordt er niet altijd bij gepakt (zie schema 8.5).

In twaalf (met name handels)afdelingen zien de meelezende rechters tevens altijd het dossier in; in vier (bestuurs)afdelingen gebeurt dat nooit; en in 25 gerechtsafdelingen soms, vooral wanneer de zaaksrechter daarom verzoekt. Vier respondenten schreven dat bij afdelingsstarters altijd het dossier erbij wordt gepakt en bij ervaren rechters soms. Een geïnterviewde rechter liet weten dat het dossier er alleen bij gepakt wordt als de uitspraak vragen oproept. Een strafrechter gaf in de enquête aan dat bij wijze van meelezen een collega de zitting bijwoont.