5.6.1 Toewijzing zou in strijd zijn met de bedoeling van de wetgever

Een eerste reden die volgens de Amerikaanse rechter tot terughoudendheid kan nopen, hangt nauw samen met de bedoeling van de wetgever. Dit is vooral aan de orde wanneer de rechter oordeelt dat een wettelijk voorschrift onverenigbaar is met de Equal Protection Clause van de Amerikaanse Grondwet. Voor een rechtzoekende biedt dit oordeel niet altijd een oplossing. Daarbij moet worden bedacht dat een schending van het gelijkheidsbeginsel op minimaal twee manieren kan worden opgelost, hetzij door de bevoordeelde groep het betrokken voordeel te ontnemen, hetzij door de benadeelde groep het voordeel alsnog toe te kennen. De vraag is dan of de rechter een keuze daaruit mag maken of die keuze aan de wetgever moet laten.

De Amerikaanse rechter zoekt hierbij aansluiting bij de bedoeling van de wetgever door zich af te vragen wat de wetgever zou hebben besloten wanneer hij van de strijd met de Equal Protection Clause op de hoogte zou zijn geweest. In veel gevallen leidt dit tot het toekennen van het voordeel aan de benadeelde groep.1 Toch is dat niet altijd het geval. Ter illustratie kan worden gewezen op de recente zaak Sessions v. Morales-Santana.2 Deze zaak gaat over de mogelijkheid voor ongehuwde ouders om onder bepaalde voorwaarden hun Amerikaans staatsburgerschap over te dragen aan hun kind dat in het buitenland is geboren. Een van die voorwaarden houdt in dat een ouder een bepaalde periode in de Verenigde Staten moet hebben doorgebracht. Deze termijn was aanvankelijk gesteld op tien jaar, maar is inmiddels verkort naar vijf jaar. Voor ongehuwde moeders gold een kortere termijn van één jaar. De bestaande regel maakte in zoverre een onderscheid tussen ongehuwde moeders en vaders.3

De vraag was of dit onderscheid verenigbaar was met de Equal Protection Clause. De heer Morales-Santana meende van niet. Omdat hij in het buitenland is geboren, wenste hij op grond van de zojuist beschreven regel het Amerikaanse staatsburgerschap van zijn ongehuwde vader te verkrijgen. Het verblijf van zijn vader in de Verenigde Staten voldeed echter niet aan de hiervoor besproken termijn van vijf jaar, maar was wel langer dan de termijn van één jaar die voor ongehuwde vrouwen gold. Volgens Morales-Santa was de bestaande regel in zoverre in strijd met de Equal Protection Clause, nu deze regel ongehuwde vaders anders behandelde dan ongehuwde moeders.

Het Hof volgde dit betoog en concludeerde dat de toepasselijke regel ongrondwettig was wegens strijd met de Equal Protection Clause. Volgens het Hof waren er geen legitieme redenen die het onderscheid tussen ongehuwde moeders en vaders konden rechtvaardigen.4 Het Hof weigerde echter de kortere termijn van één jaar ook bij ongehuwde vaders toe te passen. Bepalend daarvoor achtte het de bedoeling van de wetgever. Volgens het Hof zou de wetgever, indien hij van de strijdigheid met de Equal Protection Clause op de hoogte zou zijn geweest, waarschijnlijk hebben besloten de termijn van vijf jaar ook bij ongehuwde moeders voor te schrijven: