2.5.4.3 Bijzondere rechtsvindingsmethoden

Juridische beslissingen en dus ook beslissingen over een belastinggeschil komen steeds tot stand door toepassing van het recht op de vastgestelde feiten. Bij toepassing van bijzondere rechtsvindingsmethoden zoals fraus legis en misbruik van recht wordt van dit uitgangspunt afgeweken doordat de belastingrechter de vastgestelde feiten uitsluitend ten behoeve van de belastingheffing of -betaling zodanig aanpast, dat zij alsnog onder de tekst van de wet vallen. Zoals hiervoor in paragraaf 2.5.3 opgemerkt past de belastingrechter de bijzondere rechtsvindingsmethoden alleen toe als de aan de vastgestelde feiten verbonden fiscale gevolgen in strijd zijn met doel en strekking van de wet en belastingverijdeling de doorslaggevende beweegreden is geweest voor het samenstel van rechtshandelingen. De rechter moet derhalve beslissen of hij oordeelt door toepassing van het recht op de vastgestelde feiten of met behulp van de bijzondere rechtsvindingsmethoden aan de hand van de ten behoeve van de toepassing van het belastingrecht aangepaste feiten. Hierdoor zijn verschillende uitkomsten van het belastinggeschil denkbaar en ontstaat ruimte voor een pleitbaar standpunt.1

De rechter in feitelijke instantie neemt als hij is overgegaan tot toepassing van fraus legis of misbruik van recht, zoals hiervoor in paragraaf 2.5.3 opgemerkt, vaak aan dat het standpunt van de belastingplichtige dat het recht gewoonweg moet worden toegepast op de vastgestelde feiten, pleitbaar is.2

De zojuist gegeven verklaring is in de onderbouwing van deze uitspraken echter niet terug te vinden.3

Eerder in dit hoofdstuk is uiteengezet dat voor de beoordeling of een standpunt pleitbaar is subjectieve omstandigheden niet van belang zijn. Dat wil echter niet zeggen dat subjectieve omstandigheden, zodra een aangifte is gebaseerd op een onjuist maar pleitbaar standpunt, in het geheel niet meer van belang zijn. Bij beoordeling van de tweede vraag, de vraag wanneer bij een pleitbaar standpunt opzet ontbreekt, behoren bepaalde subjectieve omstandigheden, zoals het weten en het willen dat de belastingaangifte, -heffing of -betaling onjuist is, naar mijn mening wel degelijk relevant te zijn. In hoofdstuk 3, paragraaf 3.4.3.6.9, wordt hier op teruggekomen.