Einde inhoudsopgave
Fusies en overnames in de Europese BTW (FM nr. 146) 2016/3.4
3.4 De Cartesiaanse school
S.B. Cornielje, datum 01-03-2016
- Datum
01-03-2016
- Auteur
S.B. Cornielje
- JCDI
JCDI:ADS419382:1
- Vakgebied(en)
Omzetbelasting / Algemeen
Belastingrecht algemeen / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
H.C.F.J.A. de Waele, ‘Rechtspleging door het Europese Hof van Justitie: activistisch, kwaliteitsvol, methodisch zuiver, problematisch?’, SEW 2013/11, onder verwijzing naar W.T. Eijsbouts, Onze primaire hoedanigheid, Leiden: Universiteit Leiden 2011, blz. 11 en 21.
Zie bijvoorbeeld G. de Burca en J.H.H. Weiler (red.), The European Court of Justice, Oxford: Oxford University Press 2001, blz. 215, en S. Weatherill, ‘The Court’s Case Law on the Internal Market: “A Circumloquacious Statement of the Result, Rather than a Reason for Arriving at It”?’, in: Adams, De Waele, Meussen, Straetmans (red.), Judging the Judges, Oregon: Oxford and Portland 2013, blz. 87 e.v.
H.C.F.J.A. de Waele, ‘Rechtspleging door het Europese Hof van Justitie: activistisch, kwaliteitsvol, methodisch zuiver, problematisch?’, SEW 2013/11.
G. de Burca en J.H.H. Weiler (red.), The European Court of Justice, Oxford: Oxford University Press 2001, blz. 215.
Zie in gelijke zin H.C.F.J.A. de Waele, ‘Rechtspleging door het Europese Hof van Justitie: activistisch, kwaliteitsvol, methodisch zuiver, problematisch?’, SEW 2013/11.
K. Lenaerts, ‘The Court’s Outer and Inner Selves: Exploring the External and Internal Legitimacy of the European Court of Justice’, in: M. Adams, H. de Waele, J. Meussen en G. Straetmans (red.), Judging the Judges, Oregon: Oxford and Portland 2013, blz. 46. Lenaerts spreekt over een ‘argumentive discours [that] is built up progressively (i.e. stone-by-stone).’
Een regelmatig terugkerend kritiekpunt is dat het Hof van Justitie zijn juridische redenering slechts kort weergeeft en met grote stappen tot een conclusie komt. Als gevolg hiervan kunnen uitspraken als cryptisch, apodictisch of als ‘orakelformule’1 worden ervaren en ontstaan vragen over het bereik van een uitspraak.2 Gepleit wordt dan ook wel voor een meer delibererende Angelsaksische wijze van rechtspreken waarbij de juridische redenering en alle eraan ten grondslag liggende afwegingen inzichtelijk wordt gemaakt, en waarin bijvoorbeeld ruimte kan worden gegeven aan dissenting opinions.3
Het Hof van Justitie hanteert evenwel een meer Cartesiaanse stijl waarin de juridische redenering die tot de uitkomst leidt wordt geformuleerd als rationele juistheid op basis van besliste stappen die tot een onontkoombaar dictum leiden.4 Langer wijst er in zijn oratie bovendien op dat die stappen groter lijken te worden naarmate een grotere kamer van het Hof van Justitie dient te oordelen, vermoedelijk als gevolg van het schrappen van rechtsoverwegingen om tot consensus te komen.5 De stappen die het Hof van Justitie in zijn redeneringen neemt bestaan in veel gevallen hoofdzakelijk uit verwijzingen naar eerdere eigen rechtspraak. Die verwijzingen naar precedenten maken de grote en besliste stappen mogelijk. Gesteld kan dan ook worden dat om een arrest van het Hof van Justitie goed te begrijpen en de juridische redenering te doorgronden, kennis of raadpleging van voorafgaande en eventueel navolgende arresten vrijwel steeds noodzakelijk is. De jurisprudentie kan daarom worden gekenschetst als stap-voor-stap-rechtspraak.6 Het is voor het begrip van de werking van het Unierecht en de ontwikkeling van normen daarin van belang om de werking en gevolgen van deze ‘stap-voor-stap’-redeneringen van het Hof van Justitie nader te bekijken.
3.4.1 Het stapelen van rechtspraak3.4.2 Voorbeeld stap-voor-stap-rechtspraak3.4.3 Bouwen aan normen3.4.4 De kunst van het onderscheiden3.4.5 Voorbeeld stap-voor-stap-rechtspraak (vervolg)3.4.6 Gevolgen stap-voor-stap-rechtspraak