6.1.2 Het begrip ‘perceel’

In het spraakgebruik wordt de (kadastrale) perceelsgrens vaak gebruikt als synoniem voor de eigendomsgrens. In het Burgerlijk Wetboek wordt het begrip ‘perceel’ echter niet gebezigd, zodat het hierin ook niet gedefinieerd wordt. Art. 1 lid 1 sub c Kadasterwet geeft wel een definitie van het begrip ‘perceel’:

Elk deel van het Nederlandse grondgebied dat een perceel vormt, heeft in alle gevallen een kadastrale aanduiding als uniek kenmerk.1

Doordat het begrip ‘perceel’ enkel gedefinieerd wordt in de Kadasterwet, wordt het in de literatuur vaak aangeduid als een administratieve of ambtelijke aanduiding, en niet als civielrechtelijk begrip.2

Wanneer men de perceelsgrens zou gebruiken om de eigendomsgrens van een grondstuk te bepalen, zou het zo zijn dat als X een weiland koopt bestaande uit vijf kadastrale percelen, hij in wezen vijf eigendomsrechten verkrijgt, die tezamen het weiland vormen. Indien X besluit om drie van de vijf percelen te bezwaren met een recht van hypotheek, vestigt hij, in deze visie, juridisch gezien, drie rechten van hypotheek op drie eigendomsrechten c.q. percelen.3 Dit is juridisch echter niet het geval. “Niet de plaats van de grenspaal bepaalt de grens, maar de grens bepaalt de plaats.”4 Maar hoe wordt bepaald waar de grenspaal geplaatst wordt?

Ploeger heeft in het kader hiervan onderzoek gedaan naar het verschil tussen het begrip ‘perceel’ en het begrip ‘erf’. Over de vraag of de kadastrale grens ook de eigendomsgrens aangeeft, stelt hij:

Ploeger stelt dat de begrippen ‘erf’ en perceel’ vaak als synoniem worden gebruikt. Niet alleen in de praktijk, maar ook in de literatuur en rechtspraak. 6 Zijns inziens kan een erf uit meerdere percelen bestaan, en bepaalt de erfgrens de eigendomsgrens.

Alvorens in te gaan op Ploegers stelling dat de rechtstoestand de eigendomsgrens van een grondstuk bepaalt, zal de betekenis van begrip ‘erf’ besproken worden.