De civielrechtelijke inbedding van het besluitenaansprakelijkheidsrecht (O&R nr. 128) 2021/7.2.2.0:7.2.2.0 Introductie

De civielrechtelijke inbedding van het besluitenaansprakelijkheidsrecht (O&R nr. 128) 2021/7.2.2.0

7.2.2.0 Introductie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

408. Sinds het Duwbak Linda-arrest1 houdt het relativiteitsvereiste volgens Hoge Raad het volgende in:

“Bij beantwoording van de vraag of voldaan is aan het in art. 6:163 BW neergelegde vereiste dat de geschonden norm strekt tot bescherming tegen de schade zoals de benadeelde die heeft geleden, komt het aan op het doel en strekking van de geschonden norm, aan de hand waarvan moet worden onderzocht tot welke personen en tot welke wijzen van ontstaan van schade de daarmee beoogde bescherming zich uitstrekt.”

De Hoge Raad hanteert aldus het hiervoor al aangestipte drieledige criterium. Het relativiteitsvereiste vereist dat de norm strekt tot bescherming (i) van de persoon die de schade heeft geleden, (ii) tegen de door die persoon geleden schade en (iii) tegen de wijze waarop die schade is ontstaan:2 de persoonlijke, zakelijke en ontstaansrelativiteit.3

409. In de literatuur wordt ook wel gewerkt met het door Lankhorst geïntroduceerde begrippenpaar ‘beschermingsdoel’ en ‘beschermingsomvang’ van de norm.4 Het beschermingsdoel ziet op de vraag of de norm als zodanig – geabstraheerd van het concrete geval – het belang wil beschermen dat is geschaad. Het vereist dat de door het individu geleden schade ‘in de sfeer’ van het doel van de norm ligt en de norm ook voor ogen heeft dat type individuele belang – naast het algemenere belang van de norm – te beschermen.5 Het moet daarbij gaan om de belangen die aan dat individu met uitsluiting van anderen toekomen.6 De beschermingsomvang ziet vervolgens op de hiervoor reeds opgesomde drie door de Hoge Raad onderscheiden criteria: de persoonlijke, zakelijke en ontstaansrelativiteit.7

410. In de literatuur wordt soms nog een onderscheid gemaakt tussen het doel van de regeling en de strekking ervan. Het doel zou zien op het historische, primaire, oogmerk van de uitvaardiging van de norm. De strekking zou in deze benadering verwijzen naar de interpretatie van de norm en zodoende naar al hetgeen bij de wetsuitleg een rol kan spelen.8

411. De Hoge Raad maakt in het door hem ontwikkelde criterium geen expliciet onderscheid tussen beschermingsdoel en beschermingsomvang. Evenmin lijkt de Hoge Raad een inhoudelijk onderscheid aan te houden tussen doel en strekking van de norm. De Hoge Raad noemt beide begrippen in één adem als houvast ter bepaling van de drie relativiteitscriteria.9 Het door de literatuur gemaakte onderscheid lijkt ook wat arbitrair, omdat in het kader van de uitleg van de norm, volgens die opvatting de strekking, ook het algemene doel van de regeling een rol speelt. Doel en strekking vloeien dus volgens mij ook in die benadering ineen. Alle relevante vragen komen daarom uiteindelijk in alle onderscheiden benaderingen wel aan bod. Dat de Hoge Raad het onderscheid tussen beschermingsdoel en beschermingsomvang en tussen doel en strekking niet strikt maakt is daarom volgens mij begrijpelijk. Het lijkt meer een kwestie van een andere indeling van de verschillende relevante vragen dan van een fundamenteel andere benadering van de materie.10

412. De Hoge Raad vat de relativiteit verder – anders dan de wetgever voor ogen had (zie §7.2.1) – op als een positief criterium. Dit volgt allereerst uit de hiervoor geciteerde passage uit Duwbak Linda. De Hoge Raad spreekt van ‘het vereiste dat de geschonden norm strekt tot bescherming tegen de schade zoals de benadeelde die heeft geleden.’ In de zaken Pfizer/Cosmétique11 en AstraZeneca/Amicon12 oordeelt de Hoge Raad bovendien dat onjuist is de opvatting dat een norm in beginsel strekt tot bescherming van allen die als gevolg van de overtreding daarvan schade kunnen lijden en de schade die binnen de grenzen van art. 6:98 BW als een gevolg van de overtreding kan worden toegerekend aan de onrechtmatige daad. Volgens de Hoge Raad moet dus steeds nagegaan worden of de geschonden norm strekt tot bescherming van de gelaedeerde en tegen de schade zoals die is geleden. Eerst dan komt de geleden schade voor vergoeding in aanmerking.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.