3.6.2 Efficiëntie en transactiekosten

In een perfecte kapitaalmarkt zonder enige transactiekosten zullen de waarde van een vennootschap en het optimale investeringsbeleid niet beïnvloed worden door de gekozen aansprakelijkheidsregel en behoeven schuldeisers geen juridische bescherming. Onbeperkte aansprakelijkheid zal leiden tot een afname van de risico's voor schuldeisers en daarmee ook een verlaging van de rentepercentages en tegelijkertijd een hoger rendement, dat het verhoogde risico voor aandeelhouders compenseert. Een beperkt aansprakelijkheidsregime zal leiden tot hogere kosten van geleend geld maar lagere kosten van aansprakelijkheid doordat er in beginsel geen verplichting tot schadevergoeding meer bestaat.1 Een wereld met perfect werkende kapitaalmarkten is echter niet de werkelijke wereld.2 In de werkelijke wereld bestaan er wel transactiekosten. Hierdoor wordt het aansprakelijkheidsrecht van belang. De leidende voorstanders van de efficiëntietheorie, Easterbrook en Fischel, hebben de beperking van aansprakelijkheid bij grote beursgenoteerde vennootschappen vanwege deze transactiekosten bepleit. De regel van beperkte aansprakelijkheid houdt in dat de investeerders aansprakelijk zijn tot de hoogte van het bedrag dat zij hebben geïnvesteerd.3 Het aansprakelijkheidsrecht wordt door hen beschouwd als een geheel van allocatieregels die de maatschappelijke kosten selectief verdelen ten einde het maatschappelijke doel van efficiëntie te realiseren.4 Volgens Easterbrook en Fischel zal de beperkte aansprakelijkheid gewenst zijn omdat dit de transactiekosten reduceert, doordat de noodzaak om te onderhandelen met elke crediteur wordt geëlimineerd.5 Easterbrook en Fischel concluderen dat beperkte aansprakelijkheid een efficiënte werking van de aandelenmarkten verbetert, waardoor de kosten van kapitaal worden verlaagd en de economische output en publieke welvaart stijgt. Zij geven hiervoor verschillende redenen aan.6 De beperkte aansprakelijkheid doet allereerst de behoefte aan toezicht op het bestuur door de investeerders afnemen en zal de kosten van de controle van de aandeelhouders onderling verlagen. Bovendien zullen bestuurders door de vrije verhandelbaarheid van de aandelen een prikkel krijgen om efficiënter te gaan werken. Zolang er stemrechten aan de aandelen verbonden zijn, zullen nieuwe investeerders worden aangetrokken die makkelijker grote gedeeltes van de aandelen kunnen kopen. Zij zullen door gebruikmaking van hun stemrecht nieuwe bestuurders kunnen aanstellen. Beperkte aansprakelijkheid zorgt dat de marktprijzen additionele informatie over de waarde van de vennootschap reflecteren waardoor een vrije verhandelbaarheid mogelijk wordt. De beperkte aansprakelijkheid staat daarnaast een efficiëntere diversificatie van een investeringsportfolio toe omdat investeerders niet het risico lopen hun volledige vermogen kwijt te raken.7 Ten slotte zal beperkte aansprakelijkheid kunnen leiden tot optimale investeringsbeslissingen.8 De bestuurders kunnen investeren in elk project dat een positieve netto contante waarde heeft, aangezien zij de investeerders door de beperkte aansprakelijkheid niet verder blootstellen aan de gevolgen van een ondergang dan hun investering.