7.1.2 Onderzoeksaanpak

De eerste leidende vraag in dit hoofdstuk is hoe het rechterlijke besluitvormingsproces in meervoudige civiele zaken verloopt. Daartoe zijn raadkameroverleggen tijdens en na afloop van negen (eveneens bijgewoonde) meervoudige civiele zittingen geobserveerd, die werden gehouden in de rechtbanken te Arnhem, ’s-Hertogenbosch en Zutphen.1 De bevindingen daaruit worden vergeleken met regelgeving over de raadkamer, met in de literatuur beschreven rechterlijk besluitvormingsgedrag en met theoretische benaderingen van groepsbesluitvorming.

In elk van de zittingen werd één zaak behandeld. Van één zaak is bekend dat de rechters ook raadkameroverleg hebben gevoerd op een andere dag dan die van de zitting en het bijgewoonde raadkameroverleg. Tweemaal is voorafgaand aan een zitting een voorbereidend raadkameroverleg bijgewoond. Met uitzondering van de daaraan gewijde paragraaf 7.3 gaat dit hoofdstuk enkel over de raadkameroverleggen tijdens en na afloop van de zittingen.

Er is tijdens de observaties in de eerste plaats gelet op de wijze van communiceren, redeneren en beslissen tussen de rechters en de griffier onderling. Ook is nota genomen van de inhoud van de bespreking en structuurkenmerken van het raadkameroverleg, waaronder agenda en tijdsduur. De observaties zijn uitgevoerd door zoveel mogelijk gebeurtenissen tijdens de zitting en het raadkameroverleg te noteren: dat wil op de eerste plaats zeggen het gesproken woord, maar ook aspecten van non-verbale communicatie zijn opgeschreven. Na afloop van de observaties zijn de notities uitgewerkt tot een zit-tings- en raadkamerverslag. Verder is een vooraf opgesteld observatieschema ingevuld. Daarop zijn feitelijke gegevens genoteerd als plaats, datum en tijdstip van de observatie, de namen van partijen en hun raadslieden, de rechters en griffiers, wie de aanwezigen waren ter zitting en raadkamer, en de duur van de zitting en de overleggen.