7.5.2.14 Verhandelbaarheid en (toekomstige) personenvennootschappen

Uit hoofde van artikel 7A:1678 BW mag een vennoot zonder de toestemming van de overige vennoten niet een derde persoon als medelid tot de vennootschap toelaten. Hiervan kunnen de vennoten afwijken in de tussen hen gesloten overeenkomst, waardoor een 'open maatschap' ontstaat. Blijkens HR 6 februari 1935, NJ 1935, 1513, verzet zich geen wetsbepaling tegen wisseling in personen der maatschap, noch tegen het treffen bij voorbaat van regelingen dienaangaande. Geoorloofd is een bepaling in de vennootschapsakte, waarbij overdraagbaarheid van de deelname in de vennootschap zonder toestemming van alle overige vennoten mogelijk wordt gemaakt. Ook bij de toekomstige openbare vennootschap is het mogelijk om afspraken te maken over de vrije overdraagbaarheid. Deze vrije overdraagbaarheid heeft echter niet tot gevolg dat de personenvennootschap vennootschapsbelastingplichtig wordt.

De eerste vraag die rijst, is welke betekenis het (formele) criterium van de vrije verhandelbaarheid nog heeft, aangezien de participanten van een vennootschap op eenvoudige wijze dit criterium kunnen manipuleren.1 Het beleid van de staatssecretaris, dat het besloten karakter van de CV moet blijken uit zowel de statutaire bepalingen als de feitelijke gedragingen, wordt niet door de rechters toegepast. Kijken wij hier toch naar, dan komt de tweede vraag op: Hoe kan de relatie tussen de commanditaire vennoot van een besloten CV en deze CV in de huidige wetgeving materieel worden bestempeld? Is deze persoonlijk of onpersoonlijk? Het antwoord op deze tweede vraag hangt af van de mate van zelfstandigheid van de commanditaire vennoot ten opzichte van de CV. Deze zelfstandigheid zou volgens de wetgever getoetst kunnen worden aan de hand van de invloed van de commanditaire vennoot op de bedrijfsuitvoering en de vraag of de onderneming voor rekening van de commanditaire vennoot wordt gedreven en of hij aansprakelijk is voor de schulden van de vennootschap. Het uitgangspunt bij een commanditaire vennootschap is dat de commanditaire vennoot geen directe of indirecte betekenisvolle invloed heeft op de bedrijfsuitoefening. De bevoegdheidscheiding, zoals bij de NV, bestaat dus ook hier. De betrokkenheid van de vennoot door het uitoefenen of beïnvloeden van bestuur is bij de besloten CV daarom in de regel niet aanwezig.2 Het andere element dat de afstand van de commanditaire vennoot ten opzichte van de vennootschap beheerst, is de gerechtigdheid tot een bepaald percentage van de jaarwinst. Gerechtigdheid tot het liquidatiesaldo is niet meer vereist. Aandeelhouders van een NV of van een BV kunnen via de uitkeringen van dividend ook een percentage van de winst van de vennootschap ontvangen. Verder is de commanditaire vennoot net als de aandeelhouders van de kapitaalvennootschappen beperkt aansprakelijk. Wat is dan het verschil tussen een commanditaire vennoot van een besloten CV en een aandeelhouder van een NV of van een BV? Het onderscheid met een aandeelhouder is eigenlijk zonder betekenis geworden.