2.7 ‘Onwaardig’ buiten de wettelijke onwaardigheidsgronden

Artikel 4:3 lid 1 BW bevat een limitatieve opsomming van gevallen die tot onwaardigheid leiden.1 Indien de gedraging niet aan een van de omschrijvingen voldoet, kan deze nog langs de lat van de derogerende werking van de redelijkheid en billijkheid worden gelegd. Deze toetsing kan meebrengen dat – ondanks dat van onwaardigheid geen sprake is – geen voordeel kan worden verkregen uit de nalatenschap.

De redelijkheid en billijkheid doet niet alleen in relatie tot onwaardigheid zijn invloed gelden, maar vindt breder in het erfrecht toepassing. In deze paragraaf wordt daarom eerst in zijn algemeenheid aandacht besteed aan de toepassing van artikel 6:2 BW in het erfrecht. Vervolgens wordt een korte uitstap gemaakt naar het huwelijksvermogensrecht om daarna stil te staan bij rechtspraak en literatuur die zich toespitsen op het ontzeggen van voordeel uit een nalatenschap op grond van de eisen van redelijkheid en billijkheid wegens onbetamelijk gedrag, hetgeen de facto neerkomt op onwaardigheid. De route naar dit resultaat verschilt.