3.2.2 Rechterlijke functie

Het Hof maakte allereerst duidelijk dat de political question-doctrine raakt aan de rechterlijke functie. Het vertrekpunt hierbij vormt artikel III, § 2, van de Amerikaanse Grondwet:

Uit deze bepaling volgt dat de functie of bevoegdheid van de Amerikaanse federale rechter beperkt is tot de beslechting van ‘Cases’ en ‘Controversies’.1 Daarmee worden geschillen van civielrechtelijke, strafrechtelijke of bestuursrechtelijke aard bedoeld.2

Dit betekent echter niet dat ieder geschil voor beslechting door de federale rechter in aanmerking komt. Eiser moet ook belang hebben bij de beslechting van het geschil, dit belang mag niet zijn vervallen op het moment waarop de rechter zich daarover buigt, en het geschil moet voldoende concreet en actueel zijn. De Amerikaanse federale rechter spreekt in dit verband respectievelijk over standing, mootness en ripeness.3 Deze verschillende doctrines worden op hun beurt geschaard onder het overkoepelde leerstuk van justiciability. Dit leerstuk vult het ‘case-or-controversy’-vereiste uit artikel III, § 2, nader in.4

In Baker v. Carr verduidelijkte het Hof dat ook de political question-doctrine onder het leerstuk van justiciability moet worden geschaard. Komt de rechter tot het oordeel dat een political question aan de orde is, dan is sprake van een ‘nonjusticiable’ geschil of van een ‘nonjusticiable political question’.5 Het geschil wordt dan geacht niet geschikt te zijn voor beslechting door de rechter en valt daarmee buiten de rechterlijke functie of bevoegdheid.