Fiscaal overgangsbeleid (FM nr. 131) 2009/3.8.1.1:3.8.1.1 Het begrip ‘compartimenteren’

Fiscaal overgangsbeleid (FM nr. 131) 2009/3.8.1.1

3.8.1.1 Het begrip ‘compartimenteren’

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In 1992 werd door de Hoge Raad voor het eerst het begrip ‘compartimenteringsleer’ gebruikt.1 De compartimenteringsleer als zodanig werd echter reeds in 1955 door de Hoge Raad toegepast. In HR 23 november 1955 oordeelde de Hoge Raad dat, kort gezegd, de waardestijging van grond onder de landbouwvrijstelling valt voor zover de waardestijging is ontstaan in de periode waarin de grond de bestemming landbouw had.2 De term ‘compartimenteren’ werd daarbij echter niet gebruikt. Waarschijnlijk is het de staatssecretaris van Financiën geweest die in 1979 de term ‘compartiment’ heeft geïntroduceerd.3

Een eenduidige definitie van het begrip ‘compartimenteren’ bestaat niet. Het begrip ‘compartimenteren’ is onder andere als volgt omschreven:

–

een vorm van rechtsvinding aan de hand van de ratio van een regeling, derhalve gebaseerd op de aan een regeling materieel ten grondslag liggende normen.4

–

splitsing van fiscale sferen in de tijd.5

–

voordelen die ten tijde van het juridisch relevante moment (realisatiemoment) slechts onder rechtsregel 1 vallen, doch ten dele aan een periode kunnen worden toegerekend toen rechtsregel 2 van toepassing was, [worden] voor dàt deel onder rechtsregel 2 (...) belast.6

–

van compartimentering is sprake indien door een verandering in feiten of regelgeving een nieuw fiscaal regime van toepassing wordt waarbij men aan de hand van de aan de desbetreffende regeling ten grondslag liggende normen en bij wijze van overgangsrecht voor een deel uit blijft gaan van het oude regime.7

–

the allocating of items of income at the time of realization to two different periods to which two different set of rules apply, whereby each set of rules gives rise to a divergent tax treatment of the income.8

–

het verdelen van winsten en inkomsten over tijdvakken met een verschillend regime.9

Een belangrijke oorzaak van de verschillen tussen de definities van ‘compartimenteren’ is het toepassingsbereik van de compartimenteringsleer. De compartimenteringsleer kan namelijk zowel bij een sfeerovergang ten gevolge van een wijziging in de feiten (hierna: feitencompartimentering) als bij een sfeerovergang ten gevolge van een wijziging in de wet- of regelgeving een rol spelen (hierna: regelcompartimentering).10 Regelcompartimentering is een aantal keren door de wetgever in de vorm van een wettelijke overgangsmaatregel voorgeschreven.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.