2.5.1.1 Stemrecht

Het meest wezenlijke zeggenschapsrecht van een aandeelhouder is het stemrecht. Iedere aandeelhouder, behoudens een houder van stemrechtloze aandelen, mag in beginsel zijn stemrecht uitoefenen in de algemene vergadering.1 Hij heeft ten minste één stem. De omvang van het stemrecht kan variëren. Zo bestaat in Nederland het one share one vote stelsel indien het maatschappelijk kapitaal verdeeld is in aandelen van hetzelfde nominale bedrag: voor ieder aandeel heeft de aandeelhouder een stem.2 In Duitsland is het uitgangspunt dat elke euro van een aandeel een stem inhoudt voor de aandeelhouder.3 Engeland wijkt op dit punt enigszins af. Twee manieren van stemmen zijn in Engeland mogelijk.4 De eerste mogelijkheid is het stemmen bij handopsteken en in dat geval komt iedere aandeelhouder, ongeacht zijn aandelenbelang, één stem toe. Daarnaast kan ter vergadering worden gekozen voor een schriftelijke stemming (a poll), waarbij dan het one share one vote principe geldt.5

Een aandeelhouder brengt zijn stem in de algemene vergadering uit. Iedere aandeelhouder mag op de algemene vergadering aanwezig zijn en daar het woord voeren over een voorgenomen preventieve herstructurering.6 Aandeelhouders dienen tijdig te worden opgeroepen voor de algemene vergadering. Hoewel de oproepingstermijn bij een besloten vennootschap niet lang is,7 kan een gebrek aan tijd juist bij een preventieve herstructurering spelen.8 In beginsel worden de besluiten door de algemene vergadering genomen met een volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen (een gewone meerderheid van stemmen).9 De wet of de statuten kunnen een grotere stemmeerderheid voorschrijven. Ik geef hierna aan wanneer een gewone meerderheid van stemmen niet volstaat. De Companies Act 2006 maakt bijvoorbeeld een expliciet onderscheid tussen ordinary resolutions en special resolutions. Bij de special resolutions is een drie vierde stemmeerderheid vereist.10Special resolutions zijn besluiten van de algemene vergadering waaraan de wet of de statuten een bijzondere stemmeerderheid verbinden omdat deze besluiten leiden tot belangrijke wijzigingen binnen de vennootschap.11 Vrijwel alle besluiten in het kader van een preventieve herstructurering zijn special resolutions.

Besluitvorming kan tevens buiten de algemene vergadering plaatsvinden. Naar Nederlands en Duits recht moeten alle vergadergerechtigden met deze wijze van vergaderen hebben ingestemd.12 Engels recht vereist dit niet.13 Het enige verschil met besluitvorming in een vergadering in Engeland is dat besluiten met de meerderheid van alle stemgerechtigden in plaats van de meerderheid van de uitgebrachte stemmen moeten worden genomen.

Een aandeelhouder mag zijn stemrecht in beginsel naar eigen inzicht uitoefenen. Desalniettemin heeft een aandeelhouder onder omstandigheden bij de uitoefening van zijn stemrecht rekening te houden met belangen van anderen. Zoals bij de corporate governance modellen aan bod kwam, spelen bij een vennootschap meerdere belangen dan enkel de belangen van aandeelhouders. De grenzen voor de uitoefening van het stemrecht komen uitgebreid aan bod in paragraaf 2.7, zowel voor Nederland, Engeland als Duitsland.