Fiscale geheimhoudingsplicht: art. 67 AWR ontrafeld (FM nr. 168) 2021/4.5:4.5 De (indirecte) rechtsbescherming

Fiscale geheimhoudingsplicht: art. 67 AWR ontrafeld (FM nr. 168) 2021/4.5

4.5 De (indirecte) rechtsbescherming

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Binnen het gesloten stelsel van rechtsmiddelen staat tegen een beslissing op grond van art. 67 AWR geen bezwaar en beroep bij de (fiscale) bestuursrechter open. Hierdoor resteert in voorkomende gevallen de civiele rechter bij geschillen over art. 67 AWR.1 Het is de vraag of het voor bezwaar vatbaar maken van besluiten op grond van art. 67 AWR wenselijk is.2 Met de doelstellingen van de fiscale geheimhoudingsplicht wordt – anders dan bijvoorbeeld een belastingaanslag – immers beoogd de belangen van zowel belasting-, administratie- en inhoudingsplichtigen en derden als de inspecteur te beschermen.3 Aan het moeten voorleggen van geschillen omtrent art. 67 AWR aan de civiele rechter kleven enerzijds enkele haken en ogen.4 Anderzijds wordt met het voor bezwaar vatbaar maken van geschillen omtrent art. 67 AWR het risico gelopen dat deze procedures worden aangegrepen als vertragingsinstrument.5 Daarnaast bestaat de kans op ‘dubbele’ procedures; een deel van de procedures zal bijvoorbeeld gaan over het verstrekken van fiscale informatie aan andere bestuursorganen waarbij de rechtsbescherming – weliswaar indirect – al is geregeld.6 Het is de vraag of dit uiteindelijk de rechtsbescherming ten goede komt. De Bont heeft een open stelsel voor ogen, tenzij de wetgever expliciet heeft bepaald dat er geen rechtsmiddel openstaat.7 Hierdoor gaan besluiten op het gebied van belastingen behoren tot de absolute rechtsmacht van de belastingrechter. Nader (praktijk)onderzoek moet uitwijzen of het voor bezwaar vatbaar maken van beschikkingen op grond van art. 67 AWR wenselijk en haalbaar is, of dat bijvoorbeeld een kennisgevingsprocedure voldoende rechtsbescherming biedt. Dit vergt een (fiscaliteit-overstijgende) afweging van enerzijds de privacybeginselen en het beginsel van effectieve rechtsbescherming en anderzijds de beginselen van zorgvuldigheid en evenredigheid en de beginselen van effectiviteit en efficiëntie. Dit moet leiden tot een optimale balans tussen rechtshandhaving en rechtsbescherming.8 Hierbij dient ook de rechtsbescherming in internationaal verband en het nationale bestuursrecht te worden meegenomen; zo kan bijvoorbeeld op grond van het Berlioz-arrest van het HvJ EU een betrokkene de rechtmatigheid van een inlichtingenverzoek (marginaal) laten toetsen.9 Dat compenseert de afgeschafte kennisgevingsprocedure uit de WIB, ooit bedoeld om de geheimhouding te waarborgen, in ieder geval gedeeltelijk.10 A-G Kokott heeft tevergeefs gepleit dat – gezien art. 47 Handvest EU – alle betrokkenen (niet alleen de informatieplichtige, maar ook de belastingplichtige en betrokken derden) rechtsmiddelen moeten kunnen aanwenden bij een inlichtingenverzoek uit het buitenland.11 Het HvJ EU oordeelde echter dat art. 47 Handvest EU zich niet verzet tegen het uitsluiten van een beroepsmogelijkheid door de belastingplichtige – tegen wie in de andere lidstaat een onderzoek loopt – tegen het inlichtingenverzoek.12 Rechtsbescherming wordt volgens het HvJ EU geboden in de belastingprocedure waarin die informatie door de ontvangende staat van de desbetreffende belastingplichtige wordt gebruikt.13 In lijn met deze uitspraak vond de Staatssecretaris van Financiën het niet nodig om – bij internationale gegevensuitwisseling – rechtsbescherming te bieden aan de belastingplichtige.14 In het vervolg van deze paragraaf komen enkele onderwerpen aan bod die eveneens relevant zijn bij de beoordeling van de rechtsbescherming in het kader van art. 67 AWR.

4.5.1 ‘Kan’-bepalingen en onttrekkingsmogelijkheden4.5.2 Verschoningsrecht voor belastingambtenaren4.5.3 Beperkingen in de informatieverplichtingen4.5.4 Privacyregels

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.