2.4.7.2.1 Daily Mail

Het Daily Mail-arrest1 was de eerste zaak waarin de belemmeringen van de uitgaande verplaatsing van de werkelijke zetel aan de orde kwamen. De belangrijkste prejudiciële vraag die werd gesteld, was of de vrijheid van vestiging aan een overeenkomstig de wetgeving van een lidstaat opgerichte vennootschap die aldaar haar statutaire zetel heeft, het recht verleent haar bestuurszetel naar een andere lidstaat te verplaatsen, en zo ja, of de lidstaat van oorsprong dit recht dan afhankelijk kan stellen van voorwaarden. Het Europese Hof beklemtoonde in zijn uitspraak dat de voorwaarden waaronder een vennootschap haar bestuurszetel naar een andere lidstaat kan verplaatsen, afhangen van het nationale recht van de staat waar zij is opgericht, en van waar zij zich gaat vestigen. Het Europese Hof benadrukte dat: 'Bijgevolg moet worden vastgesteld, dat het Verdrag de verschillen tussen de nationale wettelijke regelingen met betrekking tot de vereiste aanknoping en de vraag of en zo ja hoe, de statutaire zetel of het feitelijke hoofdkantoor van een naar nationaal recht opgerichte vennootschap naar een andere lidstaat kan worden verplaatst, beschouwt als vraagstukken waarvoor de regels inzake het recht van vestiging geen oplossing bieden, doch die in de toekomstige wetgeving of overeenkomsten moeten worden vastgesteld '.2 Indien de verplaatsing van de centrale bestuurszetel naar het nationale recht mogelijk is, dan is het recht om die zetel naar een andere lidstaat te verplaatsen een door Europees recht beschermd recht. Het Europese recht kan echter niet zo worden uitgelegd dat het naar nationaal recht opgerichte vennootschappen het recht geeft, hun centrale bestuurszetel en hun hoofdkantoor naar een andere lidstaat te verplaatsen met behoud van hun hoedanigheid van vennootschap naar het recht van de eerste lidstaat.3 De vraag of vennootschappen het recht op vrijheid van vestiging kunnen uitoefenen hangt derhalve af van de aanknopingsleer die de lidstaat van herkomst aanhangt. Wanneer de lidstaat uitgaat van de incorporatieleer zal een verplaatsing van de werkelijke zetel zijn toegestaan en kan de vennootschap het recht op vrijheid uitoefenen. In het geval van de werkelijke zetelleer zal een scheiding van de werkelijke en de statutaire zetel echter niet mogelijk zijn.

In de situatie dat het oprichtingsland de verplaatsing toelaat, kan dit land echter wel (extra) voorwaarden verbinden aan deze verplaatsing. Het Europese Hof bevestigde deze overweging in het arrest Überseering. Het Europese Hof overwoog: (P I at de mogelijkheid, voor een vennootschap die overeenkomstig de wetgeving van een lidstaat is opgericht, om haar statutaire of werkelijke zetel naar een andere lidstaat te verplaatsen zonder haar rechtspersoonlijkheid volgens het recht van de lidstaat van oprichting te verliezen, alsmede, in voorkomend geval, de voorwaarden van deze verplaatsing, worden bepaald door de nationale wetgeving overeenkomstig welke de betrokken vennootschap is opgericht '.4 Bijgevolg, aldus het Hof: (Kl an een lidstaat beperkingen stellen aan de verplaatsing van de werkelijke zetel van een volgens zijn wettelijke regeling opgerichte vennootschap naar een andere staat en met behoud van haar rechtspersoonlijkheid volgens het recht van de staat van oprichting'. Het land van herkomst, in het geval van Daily Mail het Verenigd Koninkrijk, was dus bevoegd om belemmeringen op te werpen tegen de verplaatsing van de bestuurszetel naar een andere lidstaat. Daarnaast is van groot belang dat het Europese Hof heeft aangegeven dat: 'Vennootschappen, anders dan natuurlijke personen hun bestaan ontlenen aan de wet en wel aan de nationale wet. Zij bestaan enkel krachtens de verschillende nationale wetgevingen, die de oprichtings- en werkingsvoorwaarden ervan bepalen '.5 Dit betekent dat oprichting van een vennootschap, waarbij het van meet af aan de bedoeling van de oprichters is dat de werkelijke zetel en de statutaire zetel gescheiden zijn, in een lidstaat die de werkelijke zetelleer aanhangt niet mogelijk is.6