5.4.1 Toedeling aan een minder geschikte kamer

In de enquête is gevraagd of het voorkomt dat zaken aan een enkelvoudige kamer worden toegedeeld, terwijl een meervoudige kamer meer geschikt zou zijn (en vice versa). Twee derde van de respondenten antwoordde hierop dat een dergelijke minder geslaagde toewijzing weinig voorkomt. Volgens enkelen gebeurt dat regelmatig. Een kwart meldde dat het nooit voorkomt.1 De antwoorden waren gelijkelijk verdeeld over de afdelingen; geen enkele afdeling sprong eruit. Onterechte toewijzing aan een meervoudige kamer kwam naar zeggen van de respondenten in dezelfde mate voor als onterechte toewijzing aan een enkelvoudige kamer.

De redenen voor toedeling aan een enkelvoudige kamer terwijl de meervoudige daarvoor meer geschikt zou zijn, zijn hoofdzakelijk capaciteitsproblemen evenals laat inzicht dat de zaak behandeling in een combinatie behoeft. Het is echter niet altijd eenvoudig om op korte termijn collega’s te vinden die tijd hebben om zich snel de ins en outs van een lopende zaak eigen te maken. Een geïnterviewde rechter vertelde dat ze een aantal ingewikkelde zaken in juli niet naar een meervoudige kamer wilde verwijzen, omdat de behandeling dan vanwege de zomervakantie pas in september zou kunnen worden voortgezet. Soms is een foutieve toewijzing volgens de respondenten gewoonweg toe te schrijven aan een verkeerde inschatting van de zaakstoedeler. Een handelsrechter merkte op dat de keuze voor het forum sterk afhangt van de ervaring die de rechters in de afdeling hebben. Zijn er veel onervaren rechters, dan is dat een reden om een zaak sneller door te sturen naar de meervoudige kamer. Strafrechters noemden eveneens capaciteitsgebrek als voornaamste reden, maar daarnaast ook het beleid van het Openbaar Ministerie om zaken primair bij de politierechter aan te brengen. Het OM is gericht op snelle afhandeling en zaken zijn gemakkelijker onder te brengen in enkelvoudige kamers, omdat er daar meer van zijn. Enkele strafrechters spraken van inschattings- en perceptieverschillen tussen het OM en de rechtbank. Het OM brengt soms een omvangrijk dossier bij de politierechter aan omdat er niet meer dan een jaar wordt geëist. De zaak is dan eigenlijk te groot in verhouding tot de voorbereidingstijd die ervoor staat. Ook komt het voor, schreef een strafrechter, dat een officier van justitie een zaak sneller als enkelvoudig bestempelt, omdat hij dan geen zaaksregie hoeft te voeren ‘en de zaak in de grote stroom mee kan’. Diverse rechtbanken en parketten werken samen in een zogeheten ‘verkeerstoren’, waarin medewerkers gezamenlijk de zaakstoedeling coördineren om te voorkomen dat er zware zaken naar de politierechter gaan of forumshopping optreedt.

De redenen die de rechters het meest aanvoerden voor de toewijzing aan een meervoudige kamer terwijl een enkelvoudige kamer had volstaan, waren opleidingsdoeleinden – waarbij eigenlijk niet gesproken kan worden van toedeling aan een ongeschikte kamer – en een laat inzicht dat de zaak toch vrij eenvoudig was.