7.5.2.11 Verhandelbaarheid

Naast de vereenzelviging en de beperkte aansprakelijkheid zorgt de verhandelbaarheid van aandelen volgens de fiscale wetgever voor een rechtvaardiging van een zelfstandige vennootschapsbelasting. De aandelen van de NV waren ten tijde van de totstandkoming van de vennootschapsbelasting vrij verhandelbaar, tenzij de statuten hier voorwaarden aan verbonden. Dit was een gevolg van de relatie tussen de aandeelhouders onderling en tussen de aandeelhouders en de vennootschap. Deze relaties waren geen contractuele verhoudingen maar lidmaatschapsverhoudingen gebaseerd op meerderheidsbeslissingen.1 In de literatuur is geconcludeerd dat als men in een samenwerkingsvorm vrije overdraagbaarheid van de participaties toestaat, de persoonlijke capaciteiten van de participanten kennelijk een geringe rol spelen. Hun deelname draagt derhalve veeleer een beleggingskarakter.2 Het kenmerk van de verhandelbaarheid weerspiegelt daarmee de zelfstandigheid van de aandeelhouders; aandeelhouders als kapitaalverschaffers met het oog op rendement uit beleggingen, waarbij in- en uittreden eenvoudig is. Deze verhandelbaarheid van de participaties kwam als kenmerk nog stringenter naar voren bij de entiteiten die geen rechtspersoon zijn maar wel onder de vennootschapsbelasting vielen. De verhandelbaarheid is namelijk het overeenstemmende kenmerk van deze `rechtspersoonachtigen', die daardoor subjectief belastingplichtig zijn. De `rechtspersoonachtigen' werden door de wetgever geacht eenzelfde economische functie te hebben als de NV en vergelijkbare voordelen te bieden. De entiteiten die volgens de wetgever hieronder vallen, zijn: de open commanditaire vennootschappen, andere vennootschappen waarvan het kapitaal geheel of ten dele in aandelen is verdeeld en ten slotte de fondsen voor gemene rekening. De vraag rijst welke vergelijkbare voordelen deze drie entiteiten bezitten en wat de wetgever onder deze economische functie verstaat