2.3.1 Buitenlands beleid

De political question-doctrine is na Marbury v. Madison onder meer toegepast in zaken over het buitenlands beleid. Concreet gaat het dan om beslissingen van de andere staatsmachten die dit beleid nader vormgeven. Een eerste voorbeeld daarvan zijn beslissingen over de soevereiniteit van andere landen over bepaald grondgebied. Een ter illustratie hiervan vaak genoemde zaak is Williams v. Suffolk Insurance Company.1 Deze zaak ging om een geschil tussen een verzekeraar en een eigenaar van een schip dat in beslag was genomen nadat het de wateren rond de Falklandeilanden was binnengevaren. Daarbij had de kapitein van het schip een waarschuwing van de autoriteiten van de Argentijnse provincie Buenos Aires genegeerd. De autoriteiten van deze provincie claimden de soevereiniteit over de Falklandeilanden.

Voor het antwoord op de vraag of de verzekeraar gehouden was om de waarde van het schip te vergoeden, was van belang of de kapitein van het schip de waarschuwing van de autoriteiten van Buenos Aires had mogen negeren en daarmee wie de soevereiniteit over de Falklandeilanden toekwam. Het Hof meende dat het oordeel hierover aan de regering is voorbehouden:

Het Hof stelde vast dat de Amerikaanse regering had geweigerd de soevereiniteit van Buenos Aires over de Falklandeilanden te erkennen. Volgens het Hof had de rechter van die beslissing uit te gaan. Concreet betekende dit dat de kapitein van het betrokken schip de waarschuwing van de autoriteiten van Buenos Aires had mogen negeren, nu zij niet konden worden geacht het legitieme gezag over de eilanden uit te oefenen.3

Ook in latere zaken heeft het Hof geoordeeld dat de erkenning van de soevereiniteit van buitenlandse mogendheden een political question is. Een voorbeeld van een in dit verband vaak genoemde andere zaak is Oetjen v. Central Leather Company over de ontneming van eigendom tijdens de Mexicaanse Revolutie door een groepering die later de soevereiniteit over Mexico zou claimen.4 Omdat de regering deze groepering als het bevoegd gezag van Mexico had erkend, had ook het Hof daarvan uit te gaan. In het verlengde daarvan moest de ontneming van eigendom worden geacht in opdracht van het bevoegd gezag te zijn geschied. Opvallend is dat het Hof de erkenning van de soevereiniteit van een buitenlandse mogendheid in dit geval uitdrukkelijk als een ‘political question’ aanduidde:

Een ander voorbeeld van een political question hangt hiermee samen en betreft de vaststelling van landsgrenzen. Ter illustratie kan worden gewezen op de zaken Foster v. Neilson en Garcia v. Lee.6 Daarin werd het Hof gevraagd zich uit te laten over gronden die in een ver verleden in handen waren geweest van Spanje en later aan de Verenigde Staten waren verkocht. De vraag was of de eigendom van bepaalde gronden mee was overgegaan. Dit was van belang voor het vaststellen van de landsgrenzen. Het Hof maakte duidelijk dat beslissingen over landsgrenzen ook als een political question hebben te gelden:

Ook de werking en geldigheid van verdragen heeft het Hof in het verleden als een political question aangemerkt. In Terlinden v. Ames vocht een verdachte op Amerikaans grondgebied zijn voorgenomen uitlevering aan Duitsland aan met als argument dat het verdrag dat zijn uitlevering mogelijk maakte als gevolg van politieke veranderingen niet langer van kracht was. 8Concreet doelde hij op de totstandkoming van het Duitse Rijk. Het verdrag in kwestie was gesloten met Pruisen, dat in het Duitse Rijk was opgegaan. Of het verdrag daarmee zijn werking had verloren, was volgens het Hof geen vraag voor de rechter, maar een voor de andere staatsmachten:

Een vaak genoemde andere zaak is Chicago & Southern Air Lines, Inc. v. Waterman.10 Daarin ging het om het verlenen van toestemming om vliegroutes te gebruiken voor internationaal vervoer. Daarvoor was goedkeuring van de President vereist. In deze zaak had de President aan een luchtvaartmaatschappij toestemming verleend om een vliegroute te gebruiken ten koste van een andere luchtvaartmaatschappij. Het Hof oordeelde dat de beslissing van de President over het verlenen van goedkeuring een political question was. Daartoe wees het in het bijzonder op de aard van beslissingen op het gebied van het buitenlands beleid:

De wijze waarop deze overweging is geformuleerd, suggereert dat vele andere beslissingen op het gebied van het buitenlands beleid als een political question hebben te gelden, en daarmee aan rechterlijk toezicht zijn onttrokken.

Ook de in dit verband vaak genoemde zaak Martin v. Mott past in deze lijn.12 Daarin werd het Hof gevraagd zich uit te spreken over de weigering van de heer Mott om aan de militaire dienstplicht te voldoen, nadat hij daartoe op verzoek van President Madison – die Thomas Jefferson inmiddels had opgevolgd als President – was opgeroepen. Concreet was de President bevoegd om burgers voor de militaire dienstplicht op te roepen bij een dreigende invasie. Het uitbreken van een gewapend conflict met het Verenigd Koninkrijk in 1812 leverde volgens President Madison een dergelijk gevaar op. Mott bestreed dat. Volgens hem was dit conflict onvoldoende aanleiding om hem op te roepen.

Het Hof was niet gevoelig voor dit betoog en overwoog dat de President op dit gebied grote discretie heeft. De beslissing van de President om burgers voor de militaire dienstplicht op te roepen had volgens het Hof daarom ook als een political question te gelden: