4.7.3 Particulieren

De regeling voor door particulieren voor eigen behoefte (dus niet voor handelsdoeleinden) verkregen en door henzelf vervoerde goederen1 wijkt in wezen niet af van de hoofdregel. De zesde overweging van de considerans van de Accijnsrichtlijn luidt: ‘Overwegende dat over door particulieren voor eigen gebruik verkregen en door hen zelf vervoerde accijnsproducten belasting moet worden geheven in de lidstaat van verkrijging;’. De regeling voor particulieren is geen essentiële bepaling in het accijnsregime 2; in wezen is zij een bevestiging van de hoofdregel dat de accijns verschuldigd wordt bij de uitslag tot verbruik.3 Zonder deze regeling voor particulieren zouden door hen voor eigen behoefte verkregen en door henzelf vervoerde goederen toch ook nog vallen onder de algemene regel van accijnsheffing in de lidstaat waar de goederen voor het eerst tot verbruik worden uitgeslagen4, omdat deze goederen niet voor handelsdoeleinden voorhanden worden gehouden5 of door de verkoper ervan of voor diens rekening worden verzonden of vervoerd6, waardoor de specifieke regels voor veraccijnsde goederen niet van toepassing zijn.7

Goederen die door particulieren voor eigen behoefte worden verkregen en voor hun rekening en door hen persoonlijk worden vervoerd, zijn per definitie uitgesloten van het toepassingsgebied van de regels voor goederen voor handelsdoeleinden8, en vallen dus onder de algemene regel, namelijk dat accijns alleen verschuldigd is in de lidstaat waar de goederen voor het eerst tot verbruik worden uitgeslagen, de lidstaat van herkomst. Goederen kunnen niet zowel voor eigen behoefte van een particulier zijn verkregen, als voor handelsdoeleinden voorhanden worden gehouden. Wanneer een particulier de door hem aangekochte goederen bij hem thuis laat leveren, kunnen zij niet door de verkoper of voor diens rekening worden vervoerd.

Hiermee maakt de Accijnsrichtlijn dus een strikt onderscheid tussen enerzijds accijnsgoederen die voorhanden worden gehouden voor handelsdoeleinden, voor het vervoer waarvan een AGD vereist is, en anderzijds accijnsgoederen die voorhanden worden gehouden voor eigen persoonlijk verbruik, waarvoor geen geleidedocument geldt.9 In het intracommunautaire handelsverkeer van onveraccijnsde accijnsgoederen tussen belastingentrepots moeten deze vergezeld gaan van een AGD. Dat geldt ook voor het intracommunautaire verkeer van een belastingentrepot naar een GB of een NGB.10 Een vereenvoudigde variant van het AGD, het VGD, wordt gebruikt in het intracommunautaire handelsverkeer van reeds veraccijnsde goederen.11 Het gebruik van het AGD komt in grote lijnen overeen met het gebruik van de vervoersopdracht op grond van de accijnswetgeving van vóór 1993. In wezen ziet het heffingsstelsel slechts op twee situaties.12: indien vervoer van accijnsgoederen niet onder de regeling voor door particulieren voor eigen behoefte verkregen en door hen zelf vervoerde goederen 13, dient het noodzakelijkerwijs voor handelsdoeleinden.14

Voor particulieren die accijnsgoederen aankopen voor eigen verbruik is de koopprijs in de lidstaat van verkrijging een bedrag inclusief accijns. In geval van aankopen door particulieren is sprake van consumptieve bestedingen aan veraccijnsde goederen.

Aankopen door particulieren zijn alleen met accijns belast in de lidstaat van verkrijging naar het aldaar geldende tarief, ongeacht de plaats binnen de Gemeenschap waar het verbruik gaat plaatsvinden; toepassing van het internemarktbeginsel in optima forma. In de lidstaat waar de particuliere koper de goederen mee naar toe neemt, wordt niet opnieuw accijns geheven15, tenzij blijkt dat deze particulier de goederen aldaar toch voor handelsdoeleinden voorhanden heeft.16 Zoals reeds uiteengezet, is het uitgangspunt particuliere goederenaankopen in de heffing te betrekken volgens het internemarktbeginsel, evenals zulks voor de btw-heffing met betrekking tot particulieren het geval is.17 Indien geen sprake is van consumptieve bestedingen voor eigen gebruik door particulieren, is sprake van voorhanden hebben van goederen voor handelsdoeleinden en wordt de accijns alsnog geheven volgens het bestemmingslandbeginsel in de lidstaat van bestemming, te vergelijken met de intracommunautaire verwerving als belastbaar feit voor de heffing van de btw.

Grensoverschrijdende aankopen door particulieren zijn van alle tijden. Opvallend zijn de sedert 1 januari 1993 sterk toegenomen hoeveelheden bier, wijn en tabaksproducten die vanuit België en Frankrijk door particulieren voor eigen gebruik persoonlijk worden vervoerd door ingezetenen van het VK en Ierland. Hoewel deze goederen conform de regels naar het VK en Ierland zijn overgebracht, staat het voor de EC vast dat een deel van deze hoeveelheden aldaar illegaal worden doorverkocht.18