4.7.31 Levering tot verbruik

Bij verkopen op afstand gaat het om de verkoop en levering van reeds veraccijnsde goederen onder de conditie franco huis aan personen en lichamen die niet beschikken over een vergunning voor een belastingentrepot, GB of NGB, ook wel geduid als postorderverkopen of televerkopen.3 Daarbij worden accijnsgoederen door de verkoper direct of indirect voor rekening van de verkoper verzonden of vervoerd aan kopers in andere lidstaten. De ratio van de bepaling, het invoeren van procedures voor de verkoop van goederen door buitenlandse verkopers aan in een andere lidstaat gevestigde particulieren, komt niet duidelijk tot uiting. De heffing van accijns vindt plaats in de lidstaat van de koper, doorgaans de lidstaat van bestemming. Hetzelfde geldt bij de btw-heffing.4

Deze afstandstransacties leiden tot verschuldigdheid van accijns in de lidstaat van bestemming, doordat de levering wordt geacht aldaar plaats te vinden en wordt aangemerkt als uitslag. Afstandsverkopen kenmerken zich door de leveringsconditie franco huis of franco bedrijf, door onder meer de verkoop door postorderbedrijven of televerkoop.

De Wa omschrijft deze verkopen als de levering van accijnsgoederen die direct of indirect door de verkoper of in diens opdracht en voor diens rekening en risico vanuit de lidstaat van herkomst naar Nederland worden verzonden of vervoerd.5

De regeling afstandsverkopen stelt geen eisen aan de plaats waar de verkoper van de accijnsgoederen is gevestigd, maar wel aan de plaats van waaruit de goederen zijn verzonden en aan de plaats van bestemming van het vervoer. Hier wordt aan voldaan bij het vervoer van veraccijnsde goederen dat aanvangt in een andere lidstaat en in Nederland wordt beëindigd, terwijl de vervoerskosten voor rekening van de verkoper komen. De Accijnsrichtlijn noch het daarmee bedoelde uitvoering geven aan het bestemmingslandbeginsel staan in de weg aan toepassing ervan op de in Nederland gevestigde ondernemer die accijnsgoederen doet afleveren welke direct of indirect voor zijn rekening vanuit een andere lidstaat naar een afnemer in Nederland worden verzonden of vervoerd. De accijns wordt verschuldigd door de verkoper of door zijn fiscaal vertegenwoordiger.6

De goederen worden direct of indirect door of voor rekening van de verkoper vanuit een andere lidstaat verzonden of vervoerd. De lidstaat van bestemming is de lidstaat van aankomst van de verzending of het vervoer.7 Hieronder valt niet alleen de situatie waarin de verkoper de waren zelf vervoert of verzendt, maar ook en in veel ruimere zin alle situaties waarin de verzending of het vervoer wordt verricht voor rekening van de verkoper. Bovendien hecht de gemeenschapswetgever meer waarde aan de werkelijke aard van de verrichtingen dan aan de formele vorm ervan.

De leverancier in de lidstaat van herkomst van de goederen moet in het bezit zijn van een daartoe strekkende vergunning van de fiscale autoriteit8 en in de lidstaat van bestemming van de goederen een fiscaal vertegenwoordiger hebben aangesteld, die aldaar in naam en voor rekening van de buitenlandse leverancier de accijns op aangifte moet voldoen.9 De bedrijfsadministratie van de verkoper moet zodanig zijn ingericht dat daarin op overzichtelijke wijze alle voor de heffing van de accijns die in de andere lidstaten moet worden voldaan van belang zijnde gegevens zijn opgenomen 10, doch minimaal de regelmatige aantekeningen van de accijnsgoederen die door hem franco huis zijn geleverd11 en waarvoor hij de accijns dient te voldoen.12

De buitenlandse verkoper moet zekerheid stellen voor de accijns die hij in de lidstaat of lidstaten van bestemming verschuldigd is of verschuldigd kan worden.13 Evenals de twee voorgaande regelingen bewerkstelligt de regeling afstandsverkopen derhalve, dat van reeds veraccijnsde goederen accijns wordt geheven in de lidstaat van bestemming, meer precies de lidstaat van aankomst van de verzending of het vervoer van de goederen.14

De accijns wordt door de verkoper verschuldigd op het tijdstip van de levering.15

De lidstaten kunnen bepalen dat de verkoper in de lidstaat van bestemming een fiscaal vertegenwoordiger aanwijst, die de accijns namens de verkoper in de lidstaat van herkomst moet voldoen.16 De lidstaten moeten zich ervan vergewissen dat de verkoper zich houdt aan de gestelde verplichtingen met betrekking tot het waarborgen van de betaling van de accijns en met betrekking tot zijn administratie.17

Op basis van een voorstel van de EC18 komt bij afstandsverkopen de verplichting tot aanwijzing van een fiscaal vertegenwoordiger in de lidstaat van bestemming te vervallen. De voldoening van de verschuldigde accijns zal verlopen via het in de betreffende lidstaat gevestigde accijnskantoor waar de elders gevestigde verkoper zijn accijnsverplichtingen kan voldoen.19 Dubbele accijnsheffing wordt vermeden, doordat de accijns die is voldaan in de lidstaat waar de goederen tot verbruik zijn uitgeslagen, wordt teruggegeven.20 De lidstaten mogen specifieke voorschriften ten behoeve van afstandsverkopen vaststellen voor accijnsgoederen die onder een bijzondere nationale distributieregeling vallen die verenigbaar is met het EG-verdrag.21

Bij afstandsverkopen van accijnsgoederen geldt als belastbaar feit de levering tot verbruik van de (veraccijnsde) goederen in de lidstaat van bestemming. Belast is de levering tot verbruik van een accijnsgoed dat direct of indirect door of voor rekening van de verkoper vanuit een andere lidstaat naar de koper wordt verzonden of vervoerd.22 Bij de toepassing van de regeling afstandsverkopen gaat het per definitie om accijnsgoederen die al uit een belastingentrepot zijn uitgeslagen en derhalve reeds zijn veraccijnsd.

Voor aardgas en elektriciteit is niet het belastbaar feit de uitslag uit de elektriciteitscentrale of het gasstation, maar de levering tot verbruik van aardgas of elektriciteit aan de verbruiker. Tot 1 januari 2008 waren hoogovengas, cokesovengas, kolengas, KV-gas (gas dat vrijkomt in een kolenvergasser), raffinaderijgas en chemisch restgas afzonderlijke tarieven van kracht. Deze gassen stonden bekend onder de verzamelnaam ‘overige gassen‘. Conform de Richtlijn energiebelastingen moeten gassen die dezelfde functie hebben als aardgas op gelijke wijze in de heffing worden betrokken. De afzonderlijke tarieven zijn daarom alsnog geschrapt, waardoor voor de ‘overige gassen’ de tarieven van aardgas van kracht zijn worden. Deze gassen worden met name ingezet voor de productie van andere producten in de eigen inrichting of omdat zij dienen als inputbrandstof voor installaties die elektriciteit opwekken, waarvoor een vrijstelling geldt. Daarom zijn ze veelal onbelast.23 Voor de andere energieproducten (behalve kolen), halfzware olie, gasolie en LPG en energieproducten met eenzelfde toepassing als deze, zoals alternatieve brandstoffen (biodiesel, biobenzine en bio-ethanol), geldt wél de uitslag als belastbaar feit, omdat de EB van deze energieproducten met de heffingstechniek van de accijnzen van minerale oliën wordt geheven. De levering van aardgas en elektriciteit vindt plaats bij het passeren van het aardgas of elektriciteit van de aansluiting van de verbruiker. Als levering wordt ook aangemerkt het verbruik van aardgas en elektriciteit, indien deze op andere wijze zijn verkregen dan door levering via een aansluiting, zoals het eigen verbruik van de winner of producent en het verbruik van rechtstreeks uit andere landen betrokken aardgas en elektriciteit.

De BSB, per 1 januari 2008 omgedoopt in kolenbelasting (KB) en gestoken in een nieuwe accijnsjas, wordt geheven ter zake van de uitslag of de invoer, ongeacht de bewerking die op de kolen is toegepast. De belastingplichtige is degene die de kolen uitslaat 24 of invoert.25 Met betrekking tot de wijze van heffing en de verschuldigdheid van de kolenaccijns bij invoer verwijst de Wbm naar het douanerecht. De kolenbelasting wordt bij invoer derhalve geheven als ware de kolenbelasting een recht bij invoer.26 Kolen mogen onder schorsing van de kolenaccijns worden vervaardigd en voorhanden zijn op een belastingentrepot, in de Wbm inrichting genoemd, welke door de belastingautoriteit als zodanig voor kolen is aangewezen. Een plaats kan alleen als een inrichting in aanmerking komen als daartoe een vergunning is verstrekt.27 Het buiten het desbetreffende belastingentrepot brengen van kolen is een belastbaar feit.28 Daarmee vervult de inrichting volgens de staatssecretaris een wezenlijke functie in de systematiek van de heffing van de KB, die vergelijkbaar is met de functie van de AGP voor de heffing van de accijnzen die geregeld zijn in de Wa.29 Dit is een merkwaardig verschil binnen de nationale vormgeving van de communautaire accijnzen.