3.5.3 De totstandkoming van wetgeving

Dat bij het uitleggen en toepassen van grondrechten en andere relevante bepalingen van de Amerikaanse Grondwet in de regel geen political question aanwezig is, blijkt ook uit de zaak United States v. Munoz-Flores.1 Daarin moest het Hof zich uitspreken over de veroordeling van de heer Munoz-Flores voor het helpen van vluchtelingen bij het illegaal betreden van Amerikaans grondgebied. Onderdeel van zijn straf was het betalen van kleine geldboetes. Munoz-Flores voerde aan dat de wetgeving op grond waarvan deze boetes waren opgelegd in strijd met de Origination Clause van artikel I, § 7, van de Amerikaanse Grondwet tot stand was gekomen. Op grond van die bepaling moet wetgeving voor het genereren van inkomsten voor de overheid, zoals belastingwetgeving, eerst worden behandeld en goedgekeurd door het Huis van Afgevaardigden:

Het Hof zou uiteindelijk oordelen dat de betrokken wetgeving niet in strijd met deze bepaling tot stand was gekomen, nu het primaire doel daarvan niet was gelegen in het genereren van overheidsinkomsten. Daarbij liet het zich echter allereerst uit over de vraag of in dit geval een political question aan de orde was. De regering had betoogd dat dit het geval was, omdat aan zowel de vierde als de tweede Baker-factor was voldaan. Volgens de regering zou een oordeel van de rechter dat een bepaalde wet in strijd met de Origination Clause tot stand is gekomen blijk geven van onvoldoende respect voor de andere staatsmachten. Daarmee zou hij niet langer de binnen de trias vereiste afstand ten opzichte van de wetgever in acht nemen. Ook ontbrak het volgens de regering aan concrete en bruikbare rechtsnormen.2

Het Hof ging hier niet in mee en oordeelde dat de totstandkoming van wetgeving geen political question betreft. Daartoe overwoog het dat het ook in deze zaak in essentie ging om een beoordeling van de grondwettigheid van wetgeving. Deze beoordeling houdt ook in dat de rechter nagaat of een aangenomen wet in overeenstemming met relevante grondwettelijke procedureregels tot stand is gekomen.3 Hoewel het Hof erkende dat het oordeel dat een aangenomen wet in strijd met dergelijke regels tot stand is gekomen tot op zekere hoogte kan getuigen van een gebrek aan respect voor de wetgever, betekent dit echter niet dat de rechter daarmee niet langer de vereiste afstand ten opzichte van de andere staatsmachten in acht neemt. Zou dit anders zijn, dan zou volgens het Hof in vrijwel iedere zaak een political question moeten worden aangenomen:

De vierde Baker-factor was daarom niet van toepassing. Het Hof voegde hieraan toe dat de political question-doctrine ertoe strekt om een ‘inappropriate interference’ van de rechter in het domein van de andere staatsmachten te voorkomen. De doctrine staat op zichzelf los van het belang en de identiteit van eiser:

Het Hof overwoog ten slotte dat de Origination Clause zich niet onderscheidde van andere grondwettelijke bepalingen waarover het zich aan de hand van de tekst van de bepaling en de wetsgeschiedenis reeds had uitgesproken. Ook de tweede Baker-factor was daarom in deze zaak niet van toepassing.6