II.5.2.3 De Staten-Generaal

In het derde hoofdstuk van de Grondwet staat een aantal essentiële basisstructuren betreffende de Nederlandse representatieve democratie. Ik noem er slechts een paar. De samenstelling van de Staten-Generaal als bicameraal systeem in artikel 51 Gw is een vorm van checks and balances. De Grondwet bepaalt bovendien het aantal leden en de zittingsduur. Het is logisch dat een dergelijke norm gewaarborgd is met een verzwaarde procedure. Anders zou de wetgever met een gewone meerderheid de zittingsduur kunnen verlengen en het electoraat in zeker opzicht buiten spel kunnen zetten. De grondwetgever heeft in 1917 gekozen voor een stelsel van evenredige vertegenwoordiging (artikel 53 Gw). Door dit stelsel hebben kleinere partijen aanzienlijk meer kans om in het parlement te komen dan in een meerderheidsstelsel. Grondwettelijke verankering ligt hier voor de hand, aangezien anders de wetgever met een gewone meerderheid dit stelsel te eenvoudig zou kunnen wijzigen op politieke gronden. In artikel 54 Gw staat het algemeen kiesrecht en in artikel 56 Gw het passieve kiesrecht. Ook hier is het logisch dat dergelijke normen gewaarborgd zijn met een verzwaarde procedure. Anders zou de gewone wetgever met een eenvoudige meerderheid het electoraat kunnen beperken door bijvoorbeeld minderheidsgroeperingen of tegenstanders het kiesrecht te ontnemen.

Door de parlementaire immuniteit kunnen de leden van de Staten-Generaal en de ministers ongestoord door de rechterlijke macht delibereren in vergaderingen van de Staten-Generaal. De grondwetgever garandeert aan alle parlementariërs deze immuniteit ten opzichte van de rechter. Zoniet, dan zou de gewone wetgever de parlementaire immuniteit kunnen afschaffen en zo de mogelijkheid kunnen bieden aan de rechter om parlementsleden (denk aan politieke tegenstanders in het parlement) te bestraffen of aansprakelijk te stellen om hun uitlatingen in het parlement.