2.1 De strafrechtspleging: een vat vol tegenstellingen

Opvattingen over strafrecht onder politiemensen, officieren van justitie en rechters zijn van belang om het functioneren van het strafrechtsysteem goed te kunnen doorgronden. Zo wordt het functioneren van het strafrecht in de praktijk mede bepaald door de wijze waarop het juridisch kader door politie, het OM en de rechterlijke macht (in samenhang met de advocatuur) worden geïnterpreteerd en toegepast. Die interpretatie wordt beïnvloed door opvattingen over hoe strafrecht zou moeten functioneren. Bepalend is niet alleen de structuur, maar ook de cultuur van het strafrecht (zie hoofdstuk 1).

Aannemelijk is dat de strafrechtelijke cultuur samenhangt met de wijdere maatschappelijke, beleidsmatige en politieke context. Echter, over de houding van degenen die zelf verantwoordelijk zijn voor de strafrechtelijke handhaving, is slechts weinig bekend (zie hoofdstuk 1). Waarschijnlijk is dat zij zich, zoals expliciet van de rechterlijke macht wordt verlangd, onafhankelijk en autonoom opstellen en hierover standpunten ontwikkelen mede op basis van hun professionele perspectief of distantie. Van belang lijkt bovendien dat politiemensen, officieren van justitie en rechters elk op eigen wijze te maken hebben met specifieke werkomstandigheden, verantwoordelijkheden en uiteenlopende verwachtingen vanuit de samenleving. In dit onderzoek wordt uitgegaan van een combinatie van deze elementen bij het verklaren van de opvattingen van politiemensen en magistraten over hoe het strafrecht functioneert en zou moeten functioneren. Daarbij wordt verondersteld dat verschillende strafdoelen en het door Packer benoemde spanningsveld tussen due process en crime control terugkeren in deze opvattingen.