8.2 Kwalificatie rechtspositie koper in het licht van de goederenrechtelijke werking van de vervulling van de voorwaarde

In hoofdstuk 4 is gebleken dat het eigendomsvoorbehoud een tweeledige doelstelling heeft. Niet alleen is met het beding beoogd dat de verkoper eigenaar blijft tot de koper de verschuldigde prestatie heeft voldaan, ook strekt het beding ertoe dat de koper op dat moment zonder meer en van rechtswege eigenaar wordt van de verkochte zaak. Aldus is gewaarborgd dat beide partijen het voorwerp van hun eigen prestatieplicht pas verliezen op het moment dat zij ook de daartegenover staande prestatie ontvangen. Partijen bereiken dit rechtsgevolg door de beide prestatieplichten met elkaar te verstrengelen door middel van een voorwaardelijke overdracht. Dat geschiedt door aan de verbintenis tot overdracht of goederenrechtelijke overeenkomst een voorwaarde te verbinden, die doorwerkt in de overdracht, zodat de overdracht onder dezelfde voorwaarde tot stand komt. Vervolgens is het de vraag op welke wijze binnen het systeem van het vermogensrecht gewaarborgd is dat de vervulling van de voorwaarde ook zonder meer en daadwerkelijk tot gevolg heeft dat het rechtsgevolg van de overdracht – onvoorwaardelijke eigendomsverkrijging door de koper – ook intreedt.

Het vertrekpunt voor de kwalificatie van de positie van de koper gedurende de periode van onzekerheid moet dan ook de verklaring voor de goederenrechtelijke werking van de vervulling van de voorwaarde zijn. Van een bijzondere beschermde rechtspositie van de koper met betrekking tot de zaak kan namelijk slechts worden gesproken indien de goederenrechtelijke werking van de vervulling van de voorwaarde is gewaarborgd. Het komt derhalve aan op de vraag op welke wijze binnen het systeem van het vermogensrecht is gegarandeerd dat vervulling van de opschortende voorwaarde ook het door partijen beoogde rechtsgevolg heeft. Het antwoord op die vraag vergt een nadere uiteenzetting over de systematiek van de opschortend voorwaardelijke rechtshandeling.