18.2.17 Vertaling en vertolking (Procesrechtelijke aspecten van het bewijsrecht)

Het Nederlandse (fiscale) bestuursprocesrecht voldoet op het terrein van de vertaling van processtukken en de bijstand van een tolk in de verschillende fasen van het proces niet aan de vereisten van art. 6 EVRM. Het nationale geschreven procesrecht voorziet er bijvoorbeeld niet in dat de mededeling van de aard en reden van de vervolging in vertaalde vorm moet worden gedaan. Voor wat betreft het recht op vertaling van processtukken is in de wet slechts bij wijze van inspanningsverplichting geregeld dat de gegevens waarop het opleggen van de boete is gebaseerd, desgevraagd in vertaling moeten worden medegedeeld. De boeteling kan dus niet afdwingen dat belangrijke processtukken worden vertaald. De wetgever heeft uitdrukkelijk aangegeven dat geen recht bestaat op een integrale vertaling van het procesdossier. Ook heeft de boeteling die zijn grieven tegen de boete in een bezwaar- of beroepschrift kenbaar wil maken (of stukken wil inbrengen) in zijn moedertaal, naar nationaal recht geen wettelijk verankerd recht om dat te doen. Indien hij daarvoor kiest, is hij onder omstandigheden zelfs verplicht om een vertaling aan te leveren. Daar waar de Awb wél voorziet in vertaling of vertolking, is als voorwaarde gesteld dat de verdediging zulks redelijkerwijs vergt. Deze beperkingen zijn in fiscale bestuurlijke boetezaken in strijd met de waarborgen van art. 6 EVRM. De wetgever zou deze lacunes moeten opheffen door de huidige beperkingen af te schaffen. In plaats daarvan zou er in boetezaken een ruimhartige regeling moeten komen voor de vertaling en vertolking, zodat een eerlijk proces wordt gegarandeerd aan personen die het Nederlands niet machtig zijn.