Het algemene opschortingsrecht (R&P nr. CA27) 2024/2.5.2:2.5.2 Het tijdelijke karakter van het algemene opschortingsrecht

Het algemene opschortingsrecht (R&P nr. CA27) 2024/2.5.2

2.5.2 Het tijdelijke karakter van het algemene opschortingsrecht

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Een op het algemene opschortingsrecht gegrond verweer is tijdelijk van aard.

Het tijdelijke karakter van het algemene opschortingsrecht blijkt uit de bepaling dat een schuldenaar op grond van artikel 6:52 lid 1 BW bevoegd is de nakoming van zijn verbintenis op te schorten. Het opschorten of uitstellen van de nakoming van de verbintenis betekent dat de schuldenaar gehouden blijft tot nakoming van die verbintenis. Zodra de opschortingsbevoegdheid is geëindigd, is de schuldenaar onverminderd gehouden tot nakoming van zijn verbintenis. In een enkel geval ziet de rechter aanleiding dat expliciet op te merken.1 De schuldenaar dient er ook voor te zorgen dat hij in staat is om zijn verbintenis alsnog na te komen. Wanneer zijn verbintenis een betalingsverplichting betreft, zal hij het geld daarvoor moeten reserveren.2

De uitoefening van een opschortingsrecht leidt dan ook niet tot verval,3 tenietgaan4 of bevrijding5 van de verbintenis.6 Wenst de schuldenaar zijn verbintenis niet meer na te komen, dan zal hij in voorkomend geval zijn toevlucht moeten zoeken in juridische instrumenten die tot gevolg hebben dan hij van zijn verbintenis zal zijn bevrijd, zoals ontbinding.7 Ook kan de schuldenaar, voor zover de uitoefening van het algemene opschortingsrecht leidt tot schuldeisersverzuim van de wederpartij, van de rechter vorderen dat deze zal bepalen dat hij van zijn verbintenis zal zijn bevrijd (art. 6:60 BW).8 Tevens kan de schuldenaar, voor zover van toepassing, een vordering tot huurprijsvermindering instellen.9 Soms wordt in dit verband ook wel bevrijding van verbintenissen door verrekening genoemd, maar in geval van verrekening gaan de verbintenissen over en weer tot hun gemeenschappelijk beloop teniet (art. 6:127 lid 1 BW).10 Voorts kan de schuldenaar van zijn oorspronkelijke verbintenis tot afgifte van een beperkt houdbaar of anderszins bezwaarlijk te bewaren goed worden bevrijd door een bevoegde verkoop op grond van artikel 6:90 BW. In plaats van zijn oorspronkelijke verbintenis zal hij echter wel gehouden zijn de verkoopopbrengst af te dragen, in verband waarmee hij dan mogelijk eveneens een opschortingsrecht heeft.11 Aldus leidt de uitoefening van een opschortingsrecht tot uitstel, niet tot afstel van de verbintenis.12 De schuldenaar die bij wijze van opschorting zijn werkzaamheden definitief staakt en dus afstelt, kan zonder ingebrekestelling in verzuim komen te verkeren op grond van artikel 6:83 aanhef en onderdeel c BW.13

Ondanks dat de uitoefening van het algemene opschortingsrecht niet leidt tot bevrijding of verval van de verbintenis, is in een aantal gevallen wel aanvaard dat de schuldenaar de nakoming van een voortdurende verbintenis opschort. De nakoming van een dergelijke verbintenis kan naar zijn aard niet op een later moment plaatsvinden. De schuldenaar kan de nakoming van de verbintenis over de periode waarin hij deze bevoegd opschortte niet ‘inhalen’. Zodra zijn opschortingsbevoegdheid eindigt, kan de schuldenaar de nakoming slechts hervatten.14 De uitoefening van het opschortingsrecht leidt dan feitelijk wel tot afstel van de nakoming van de verbintenis. Voorbeelden van dergelijke voortdurende verbintenissen waarvan wel is aanvaard dat het mogelijk is de nakoming op te schorten, zijn de opschorting van werkzaamheden door een werknemer,15 de opschorting van re-integratieverplichtingen,16 de opschorting van de verplichting in bedrijfsuniform te werken,17 de opschorting van de levering van nutsvoorzieningen,18 de opschorting van verzekeringsdekking,19 de opschorting van het verlenen van kinderopvang,20 de opschorting van voortdurende marketingactiviteiten21 en de opschorting van de verplichting een abonnementhouder toe te laten tot een sportschool.22 Daarentegen is van de verplichting van de verhuurder tot het verschaffen van huurgenot wel geoordeeld dat die naar zijn aard niet kan worden opgeschort.23

Het tijdelijke karakter van de opschortingsbevoegdheid blijkt tevens uit de bepaling dat de schuldenaar deze bevoegdheid heeft tót voldoening van zijn vordering plaatsvindt (art. 6:52 lid 1 BW).24 Het algemene opschortingsrecht eindigt als die vordering is tenietgegaan, bijvoorbeeld door voldoening, of om een andere reden niet meer bestaat.25 Daaruit volgt dat de schuldenaar slechts tijdelijk – voor de duur van het bestaan van zijn opeisbare vordering op zijn wederpartij, waarvoor evenmin zekerheid is gesteld en waarvan nakoming niet blijvend onmogelijk is – een hem toekomend opschortingsrecht kan inroepen.26 Voorts vervalt de opschortingsbevoegdheid van de schuldenaar als hij geen nakoming van zijn vordering meer wenst.27

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.